Bisfenol S’nin Erkek Ratlarda Adrenal Bez Üzerindeki Toksik Etkilerinin Araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevnur ÖZCAN

Danışman: Burak Kaptaner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, polikarbonat plastikler ve epoksi reçinelerin üretiminde bisfenol A'nın yerine bir alternatif olarak tercih edilen bisfenol S (BPS)'nin, erkek Wistar albino ratların adrenal bezi üzerindeki toksik etkilerinin incelenmesi amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda 28 adet erişkin erkek rat, rastgele olarak her birinde 7 hayvan olacak şekilde, 4 gruba ayrıldı. Grup I'deki hayvanlara oral gavaj ile günlük olarak çeşme suyu verildi. Grup II'deki hayvanlara oral olarak test kimyasalının çözündüğü bir vehikıl (etanol-zetinyağı karışımı) verildi. Grup III ile IV'deki hayvanlara ise sırasıyla; BPS'nin 5 ve 20 mg/kg/vücut ağırlığı dozları, oral gavaj ile günlük olarak uygulandı. Bütün uygulamalar, 28 gün sonunda sonlandırıldı. Daha sonra ratların adrenal bezleri çıkartıldı ve bazı antioksidan savunma sistem göstergelerinin (malondialdehit (MDA) düzeyi, glutatyon S-transeraz (GST) aktivitesi ve redükte glutatyon (GSH)) analizleri ile histopatolojik incelemeler, gerçekleştirildi. BPS'nin adrenal bezdeki MDA düzeyinde anlamlı artışlara neden olduğu bulundu ve GST aktivitesini en yüksek dozda azalttığı belirlendi. Bununla birlikte, adrenal bez GSH düzeyinin BPS maruziyeti sonrasında, anlamlı değişimler göstermediği bulundu. BPS'nin adrenal korteksin zona fasikulata tabakası hücrelerinde vakuolizasyon artışı ile vakuolar dejenerasyona sebep olduğu gözlendi. Bu çalışmadan elde edilen veriler, BPS'nin adrenal bezde oksidatif stresi uyarabildiğini ve yapısal değişikliğe neden olabildiğini göstermektedir. BPS'nin böbreküstü bezi üzerindeki olumsuz etkileri ve bu etkiler ile ilişkili olarak ortaya çıkacak muhtemel sağlık problemleri göz önünde tutularak, tüketici ürünlerindeki kullanımından kaçınılmalıdır.