Muhammed B. Turtûşî'nin Sirâcu'l-Mülûk eseri bağlamında devlet ve devlet yöneticisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VEYSİ ABDULAZİZ

Danışman: Hakan Hemşinli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Siyaseti felsefi yorumlarla incelemeye tabi tutan siyaset düşüncesi etrafında birçok teoriler ortaya atılmıştır. İslâm dünyasının tanıştığı Antik Yunan ve Hint-İran kaynaklı siyaset düşüncesi İslâm siyaset düşüncesini etkilemiş, bu etkinin sonucu olarak İslâm siyaset düşüncesinde siyasetnâme geleneği oluşmuştur. İslâm siyaset düşüncesinde siyaset; felsefî, ahlâkî ve fıkhî olarak ele alınıp yorumlanmıştır. Devlet yöneticilerini çok etkileyen siyasetnâme geleneği, ilk dönemlerden beri İslâm siyaset düşüncesinde etkin rol oynamıştır. Bir siyasetnâme türü olan Muhammed b. Turtûşî'nin Sirâcu'l-Mülûk eserinde devlet ve devlet yöneticisinin bazı özelliklerine değinilir. Devlet yapısında olması gerekli olan otorite, devletin gücünü içerde ve dışarıda gösteren ve asayişi temin etmede etkin rol oynayan ordunun yapısı bu siyasetnâme eserinde geçen başlıca konulardır. Turtûşî, devletin ayakta kalabilmesi için elzem olan ekonomi ve devletin büyük bir maddi güce ihtiyacının olduğunu belirtir. Tüm devlet işlerinin sağlıklı yürüyebilmesi için gerekli doğru kararların alındığı istişare meclisinin önemi de Sirâcu'l-Mülûk'de işlenen konulardır. Devlet başkanına birçok devlet işinde yardımcı olacak bir vezir seçilmelidir. Vezir ve devlet kademelerinde görev alan memurların nitelikli ve ehliyetli olması gerektiğine değinen Turtûşî, özellikle devlet yöneticilerinin bazı özelliklerine de vurgu yapar. Bu özellikler; güzel ahlâk, hilm, cömertlik, sabır, cesaret gibi konulardır. Ayrıca müellife göre devlet başkanının bilge ve adil olması gerekir.