Acı pelin (Artemisia absinthium L.) özütünün fasulyede kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani kühn) ve kömür çürüklüğü (Macrophomina phaseolina Goid.) üzerine etkisi

EREN ERGÜN

Acı pelin (Artemisia absinthium L.) özütünün fasulyede kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani kühn) ve kömür çürüklüğü (Macrophomina phaseolina Goid.) üzerine etkisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EREN ERGÜN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Işık Tepe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada acı pelin (Artemisia absinthium L.) bitkisinin içerdiği allelokimyasallardan dolayı fasulyede kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani Kühn) ve kömür çürüklüğü (Macrophomina phaseolina Goid.) hastalık etmenleri üzerine antifungal etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede söz konusu bitki hastalıklarının mücadelesinde kimyasal yöntemlere alternatif olabilecek biyolojik bir preparatın belirlenmesi, hastalıklarla entegre mücadeleye katkıda bulunulması, çevre ve insan sağlığına zarar vermeden tarımda sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkıda bulunulacaktır. Acı pelin toz haline getirilerek toprak üstü aksamlarından elde edilen etanol özütünün ilk aşamada %0, %5, %10, %15, %20 ve %40'lık dozları, daha sonraki aşamada %0, %1, %2, %4 ve %8'lik dozları Petri kaplarında her iki hastalık etmenine ve iklim odasında fasulye bitkisine uygulanmıştır. Değerlendirmeler bitkinin toprak üstü ve kök aksamlarının yaş ve kuru ağırlıkları, kök uzunluğu, kökte nodül sayısı ve hastalık şiddetine bakılarak yapılmıştır. Elde edilen verilere göre acı pelin özütünün %10 ve üzeri dozları fasulyede fitoksik etki göstermiştir. Sonraki aşamada kullanılan özütler Petri kaplarında her iki fungusun da gelişimini artan dozlara paralel olarak engellemiştir. Saksı çalışmalarında ise acı pelin özütü her iki fungusun hastalık yapma şiddetini azaltmış ve bitkinin gelişimini olumlu etkilemiş; en yüksek etki ise %4'lük dozlarda görülmüştür. Ayrıca fasulye köklerinde bulunan nodül sayısını da artırdığı gözlenmiştir. En yüksek nodül sayısı %4'lük dozda elde edilmiştir. Sonuç olarak acı pelin özütünün bazı toprak kökenli fungal hastalıklarla mücadelede pestisitlere alternatif olarak kullanılabileceği anlaşılmıştır.