Kadmiyum ile oluşturulmuş in vivo nörotoksisite modelinde TRPM2 katyon kanalı aracılığı ile selenyumun etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik (Yl) (Tezli) (Tıp), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMZA AVCİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kenan Yıldızhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nörotoksisite, merkezi ve periferik sinir sisteminde toksik maddelerin birikimi sonucu ortaya çıkan nöronal yapı ve fonksiyon bozukluklarıyla karakterize edilen bir durumdur. Kadmiyum (Cd) birçok endüstriyel üründe kullanılan ağır bir metaldir. Cd maruziyetinin canlılar üzerinde nörotoksik etkiler oluşturduğuna dair birçok çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada sıçan beyin dokusunda, selenyumun (Se) antioksidan ve anti-inflamatuar özellikleri sayesinde kadmiyum kaynaklı nörotoksisiteye karşı koruyucu role sahip olup olmadığı ve Transient Receptor Potential Melastatin 2 (TRPM2) kanalının bu mekanizmadaki rolü araştırıldı. Çalışmada 40 adet erkek Wistar Albino sıçan rastgele beş gruba ayrıldı (n=8): Kontrol, CdCl₂, CdCl₂+Se, CdCl₂+2-APB ve CdCl₂+Se+2-APB. Çalışmada 5 gün boyunca her gün grup inkübasyonlarına göre CdCl₂ (25 mg/kg) intragastrik yolla, Se (0,5 mg/kg) ve TRPM2 inhibitörü 2-Aminoetoksidifenil Borat (2-APB) (3 mg/kg) ise intraperitoneal yolla uygulandı. Çalışma sonunda alınan beyin dokularında total antioksidan düzeyi (TAS), total oksidan düzeyi (TOS), reaktif oksijen türleri (ROS), poli (ADP-Riboz) polimeraz 1 (PARP-1) ve TRPM2 kanal seviyeleri ticari ELISA kitler kullanılarak ölçüldü. Sonuçlar incelendiğinde, TOS, ROS, PARP-1 ve TRPM2 seviyeleri diğer gruplar ile kıyaslandığında, CdCl₂ grubunda anlamlı biçimde yüksek düzeyde bulundu (p<0.05). Bu parametrelerin CdCl₂+Se ve CdCl₂+2-APB gruplarında kontrol grubuna kıyasla yüksek olduğu, ancak CdCl₂ grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu gözlendi (p<0.05). CdCl₂+Se+2-APB grubunda ise bu parametrelerin tüm CdCl₂ içeren gruplar arasında en düşük düzeyde olduğu görüldü (p<0.05). Öte yandan, TAS seviyesinin en düşük olduğu grup CdCl₂ grubu iken, Se ve 2-APB uygulamaları ile bu düzeyin anlamlı şekilde arttığı, en yüksek TAS seviyesinin ise diğer Cd gruplarına kıyasla CdCl₂+Se+2-APB grubunda olduğu görüldü (p<0.05). Sonuç olarak, Cd sıçan beyin dokusunda belirgin oksidatif stres ve TRPM2 kanal aktivasyonu yolağını aktive ettiği ve kanal ekspresyonunu artırdığı görüldü. CdCl₂ kaynaklı nörotoksisiteye karşı Se ve 2-APB tedavisinin ve TRPM2 kanal inaktivasyonun nörotoksisiteyi anlamlı düzeyde azalttığı anlaşıldı.