Toprak-Bitki-Süt Döngüsünde Bazı Radyoaktif ve Kimyasal Kirlilik Parametrelerinin Belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Barış BOYNUKALIN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özlem Selçuk Zorer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yer kabuğunun oluşumundan bu yana var olan radyoaktif elementler, yeryüzünün bir miktar radyasyona maruz kalmasına sebep olurlar. İnsan da içinde yaşadığı doğal çevrede bulunan farklı radyasyon türleri ile farklı yollarla karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, Van ve çevresindeki farklı çiftliklerden, besin zinciri boyunca (su-toprak-bitki-süt) alınan örneklerdeki radyoaktivite seviyelerinin ve ağır metal konsantrasyonlarının ve bu konsantrasyonlara bağlı olarak topraktan bitkiye ve bitkiden süte transfer faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Van ve çevresinde belirlenen beş farklı çiftlikten, besi hayvancılığı yapılan kış dönemi ve mera hayvancılığı yapılan ilkbahar ve sonbahar döneminde örnekleme yapılmıştır. Her bir dönemde, alınan yem, su, toprak, bitki ve süt örneklerinde hem toplam alfa/beta aktivite konsantrasyonları, hem bazı doğal radyonüklid aktivite konsantrasyonları, hem de bazı ağır metal konsantrasyonları belirlenmiştir. Besin zinciri boyunca topraktan bitkiye ve bitkiden süte geçen ağır metallerin transfer faktörleri de hesaplanmıştır. Ayrıca süt tüketim oranlarına ve ölçülen toplam alfa/beta aktivitelerine bağlı olarak bebek, çocuk ve yetişkinlerde yıllık etkin sindirim dozları hesaplanmıştır. Alınan ve analiz edilen tüm örnekler içinde süt örneklerinin toplam alfa/beta aktivite konsantrasyonlarının daha yüksek bulunduğu söylenebilir. Bitki ve süt örneklerinde ağır metaller içerisinde Zn konsantrasyonu en yüksek değerlerde bulunmuş, toprak örneklerinde ise Pb konsantrasyonu diğer metallerden önemli ölçüde yüksek bulunmuştur.