VAN İLİ SEBZE ÜRETİM MERKEZLERİNİN ÜRETİCİ, İŞLETME, ÜRETİM VE PAZARLAMA PROFİLİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN GÜLDAL
Danışman: Burcu Tuncer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Van ilinin 6 ilçesinde (Gevaş, Edremit, Erciş, Tuşba, İpekyolu ve Muradiye) sebzecilik potansiyelinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla 2024 yılına ait Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verileri kullanılarak 6 ilçede 112 çiftçiyle yüz yüze anket görüşmeleri yapılmıştır. Anket çalışmasında sebze üretimi yapan çiftçilere ilçeler bazında üretici, işletme, üretim ve pazarlamaya yönelik toplam 61 soru sorulmuştur. Üretici profiline yönelik bulgularda, tüm ilçelerde katılımcıların çoğunun 40-60 ya da 60 yaş üstü erkek olduğu, eğitim düzeylerinin ilkokul düzeyinde ya da hiç olmadığı, sosyal güvencelerinin olduğu, çiftçilerin çoğunluğunun üretim alanlarından elde ettikleri gelirin aylık 20.000-30.000 TL aralığında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Erciş ilçesinde üreticiye en fazla gelir getiren türler sırasıyla domates ve lahana, Gevaş ilçesinde taze fasulye, Edremit ilçesinde domates ve biber, Tuşba ilçesinde domates, Muradiye ilçesinde lahana olurken, İpekyolu ilçesinde ise domates ve marul türlerinin olduğu saptanmıştır. İşletme profiline yönelik bulgularda, tüm ilçelerde işletmelerin çoğunluğunun küçük ölçekli yapıya sahip olduğu ve katılımcıların çoğunluğunun kendi mülkiyetleri olan arazilerde yetiştiricilik yaptığı belirlenmiştir. Üretim profiline yönelik değerlendirmelerde ise, katılımcıların çoğunun yetiştiricilik aşamasında Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden destek almadıkları, yetiştirdikleri türleri 7 yıldan daha uzun süredir yetiştirdikleri saptanmıştır. Erciş ilçesinde domates (%38.7) ve lahana (%38.7) eşit oranda katılımcı tarafından yetiştirilirken, Gevaş ilçesinde büyük bir farkla (%91.7 katılımcı) taze fasulye yetiştiriciliği ön plana çıkmıştır. Bunun yanı sıra, Muradiye ilçesi katılımcılarının tamamının (%100) lahana yetiştiriciliği yaptığı, diğer ilçelerde ise ağırlıklı olarak domates yetiştiriciliğinin yapıldığı belirlenmiştir. Tüm türlerde katılımcıların çoğunluğu 50-60 cm ekim-dikim aralıklarını, sulamada ise damla ve yağmurlama sulama sistemlerini kullandıkları saptanmıştır. Pazarlama aşamasındaki kayıpların türlere göre değişmekle birlikte %5-30 arasında değişim gösterdiği, pazarlama aşamasında karşılaşılan en önemli sorunların aracıların fazla olması, pazar bulmada yaşanan zorluklar ve ürünleri depolama imkânlarının olmayışı gelmiştir.