Türkiye'de son on yılda yayınlanmış kimya ve fizik ders kitaplarındaki atom modelleri konusunun belirlenen kriterler doğrultusunda bilim tarihi ve felsefesi çerçevesinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SAVAŞAN
Danışman: Sevgi Aydın Günbatar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Kimya Öğretim Programı hedeflerinden olan bilim tarihi ve felsefesi boyutlarının ortaöğretim ders kitaplarında son on yıllık süreçte ne derecede yer verildiği ve ilgili hedeflerin ne düzeyde yansıtıldığını Thomson, Rutherford ve Bohr atom modelleri kapsamında incelemiştir. Bu araştırmada, çalışmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'de 2012-2021 yılları arasında ortaöğretim kurumlarında okutulan ve Thomson, Rutherford ve Bohr atom modelleri konularına yer veren farklı yazarlara ait 21 adet ders kitabı olduğu belirlenmiştir. Ders kitaplarının 15'ini 9., 10'unu, 11. Sınıf kimya kitapları ve altısını da 12. Sınıf fizik ders kitapları oluşturmaktadır. Ders kitaplarının içerik analizlerinde Niaz (1998) tarafından geliştirilen analiz rubriği kullanılmıştır. Bu rubriğe uygun olarak ders kitaplarındaki atom modelleri konularının bilim tarihi ve felsefesini temsil etme düzeylerinin sekiz alt boyutta analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucu elde edilen bulgulara göre; ders kitaplarındaki atom modelleri konusunun yeterli düzeyde bilim tarihi ve felsefesine yer vermediği, bazı ders kitaplarının tarihsel bağlamda hatalı sunumlar olduğu ve son on yılda, kitap yazarlarına bağlı olarak değişmekle birlikte, kitapların genel olarak bilim tarihi ve felsefesini yansıtma düzeylerinde azalma eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Kitaplarda atom modelleri konusunda sunulan deneysel ayrıntılar ve matematiksel hesaplamalar; bu deneyleri ve hesaplamaları yapan bilim insanlarının amacını belirecek şekilde açıklamaları eklenmelidir.