Karasu Çayı (Van, Türkiye)'nda çeşitli kirleticilere maruz kalan tatlısu midyesi (Unio stevenianus Krynicki, 1837)'nin antioksidan enzim tepkilerinin incelenmesi

İLKNUR SİMGE ÜNAL ATICI

Karasu Çayı (Van, Türkiye)'nda çeşitli kirleticilere maruz kalan tatlısu midyesi (Unio stevenianus Krynicki, 1837)'nin antioksidan enzim tepkilerinin incelenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği (Dr) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKNUR SİMGE ÜNAL ATICI

Danışman: Ertuğrul Kankaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Evsel, endüstriyel ve tarımsal kaynaklı pek çok madde çevre kirliliğine sebep olmaktadır. Akuatik ortamlar, doğaya arıtılmadan salınan kirleticilerin en sonunda toplandığı, biriktiği yerlerdir. Bu doğal sucul çevreler, çok sayıda omurgalı ve omurgasız canlıya ev sahipliği yapmaktadır. Bu canlılardan birisi de ekolojik önemiyle öne çıkan tatlısu midyeleridir. Midyeler bir yere tutunarak ve suyu süzerek beslenen organizmalardır. Sabit yaşam ve beslenme tarzları sebebiyle yaşadıkları ortamın kirlilik kompozisyonunu yansıtırlar. Bu yüzden çevre kirliliği izleme ve takip çalışmalarında sıklıkla kullanılmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, Karasu Çayı'nda yaşayan tatlısu midyesi (Unio stevenianus)'nin doğal ortamda maruz kaldığı kirleticilere karşı oluşturduğu biyokimyasal tepkilerin belirlenmesidir. Bu kapsamda, akarsuyun Arısu ve Zeve bölgelerinden midye örnekleri toplanmıştır. Örneklerde morfometrik özellikler belirlenmiştir. Biyokimyasal analizlerde, U. stevenianus'un solungaç dokusundan elde edilen süpernatantlar kullanılmıştır. Örneklerde, süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon S-transferaz (GST), glutatyon redüktaz (GR), gulutatyon peroksidaz (GSH-Px), malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH) ve toplam protein (TP) ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Absorbans değerleri, spektrofotometrik yöntemle belirlenmiştir. Arısu ve Zeve bölgesi midye örneklerinde sırasıyla, SOD 1015.88±43.59,974.53±28.74 U/g protein; CAT 7.13±0.92,6.13±1.83 nmol/g protein;GST 38.14±7.94,43.33±5.59 nmol/mg protein; GR 0.99±0.13,0.76±0.07 U/mg protein; GSH-Px 48.63±4.11,58.23±4.39 U/g protein; MDA 94.27±19.56,79.66±13.3 nmol/g protein; GSH 3.7±0.72,3.21±0.4 µmol/mg protein; TP 10.46±0.47,10.13±0.24 mg/mL olarak hesaplanmıştır. Enzimatik ve nonenzimatik antioksidan değerlerinin örnekleme noktaları arasında değiştiği, ancak bu değişimin önemli olmadığı (P0.05) belirlenmiştir. Sonuç olarak, akarsuların kirlilik durumunun takip edilmesinde tatlısu midyelerinin antioksidan savunma sistemi parametreleri yönünden incelenmesi kullanışlı ve doğru bir yaklaşım olarak gözükmektedir. İlaveten, farklı maddelere maruz kalma sonucu midye dokusunda oluşan birikimin belirlenmesi çalışmaları da uygun olacaktır.