Okul öncesi eğitim programındaki etkinliklerin iki dilli çocukların Türkçe dil gelişimine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serkan Çiftçi
Danışman: Necdet Taşkın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, MEB Okul Öncesi Eğitim Programı'ndaki etkinliklerin okul öncesi eğitime devam eden iki dilli çocukların Türkçe dil gelişimine etkisinin incelenmesidir. İki dilli çocukların okul öncesi eğitim sürecinde, etkinliklere katılım düzeylerinin ne olduğu, etkinliklere nasıl katılım sağladıkları, öğretmenleri ve akranlarıyla olan etkileşimleri, bu konudaki alan uzmanları ve öğretmen görüşlerinin ne olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama tekniği olarak gözlem tekniği kullanılarak iki dilli çocuklar etkinlikler esnasında gözlemlenmiştir. Daha sonra gözlemlenen çocukların öğretmenleri ve alan uzmanlarıyla görüşme yapılmış ve okul öncesi eğitime devam eden iki dilli çocuklara TİFALDİ (Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil) testi uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Van ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız anaokullarında okul öncesi eğitime devam çocuklardan amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş, iki dilli 10 çocuk, 10 okul öncesi öğretmeni ve 4 alan uzmanı oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel verileri istatistiksel analizlerden Mann Whitney-U, Kruskal Wallis H Testleri ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve betimsel istatistik ile analiz edilmiş ve nitel verileri ise betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, okul öncesi eğitime devam eden iki dilli çocukların MEB Okul Öncesi Eğitim Programı'ndaki etkinliklere katılım seviyesi etkinliklerin yapısına ve çeşidine göre farklılık göstermektedir. Etkinliklerin yapısı ile çocukların dil kullanım seviyesi arasında anlamlı bir fark bulunmuşken, iki dilli çocukların etkinliklere katılım seviyesi ile etkinlik türü arasında anlamlı bir farkın olmadığı ortaya çıkmıştır. Öte yandan, iki dilli çocukların dil kullanım seviyesi ile yaş ve cinsiyet arasında anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Araştırmaya katılan alan uzmanları ve okul öncesi öğretmenleri, iki dilli çocukların dil kullanım seviyesi ile sosyal duygusal gelişim arasında bir ilişki olduğu görüşündeler ve tutulan alan notları da bu görüşleri desteklemektedir. Katılımcılar, iki dilli çocukların Türkçe dil gelişimini desteklemek için, bu konudaki öğretmen eğitimine önem verilmesi, eğitim programlarının güncellenmesi ve gerekli aile destek programlarının oluşturulması gerektiğini ifade etmişlerdir. Anahtar sözcükler: iki dilli çocuk, okul öncesi eğitim, eğitim programı.