Zâtî 'nin Karamanlı Nizâmî'ye yazdığı nazirelerinmukayeseli tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE ÇAKI
Danışman: Tolga Öntürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nazire, bir şairin şiirine başka bir şair tarafından aynı vezin, kafiye ve redifle benzer bir şiir yazılmasıdır. Şairin yetişmesinde önemli bir mektep olan nazire, şairin kendini geliştirmesi, üstünlük taslaması, beğendiği şairi geçme arzusu, hazır kalıplara sığınma isteği gibi sebeplerle yazılır. XV. yüzyıl şairlerinden olan Karamanlı Nizâmî, yaşadığı dönemde adından söz ettirmiş bir şairdir. Şiir mecmualarında çok fazla şiirinin olmasından Nizâmî'nin, devrinde sevilen ve okunan bir şair olduğu anlaşılmaktadır. Üç dilde şiir yazdığı söylenen Nizâmî'nin şiirleri beğeni toplamıştır. Ahmet Paşa ile kıyaslanacak kadar rağbet gören şairin şiirlerinin büyük bir kısmı nazire olmasına karşın kendisine de pek çok nazire yazılmıştır. Karamanlı Nizâmî'den etkilenip kendisine nazire yazan bir şair de Zâtî'dir. Zâtî ise XVI. yüzyılda yaşamış önemli bir şairdir. Yaşadığı dönemde hem çağdaşlarını hem de kendisinden sonraki dönemde yaşamış birçok şairi etkilemiş bir şairdir. Divan edebiyatında en çok şiir yazan şairlerden biri olan Zâtî, orijinal deyişlerin yanında atasözü, deyim ve halk söyleyişlerini, mahâllî unsurları oldukça sık kullanmıştır. Zâtî'nin şiirlerine pek çok nazire yazıldığı gibi kendisi de birçok nazire yazmıştır. Nazire yazdığı şairlerden biri de kendisinden bir asır önce yaşamış olan Karamanlı Nizâmî'dir. Bu çalışmada Zâtî ile Nizâmî arasındaki edebî etkileşimin incelenmesi ve nazireler bağlamında araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada öncelikle nazire kavramı ve Türk edebiyatında nazire konusuna yer verilmiştir. Daha sonra Karamanlı Nizâmî'nin gazelleri ve bu gazellere Zâtî'nin yazmış olduğu nazireler tespit edilmiştir. Şiirlerin öncelikle dil içi çevirileri yapılarak şerh edilmiştir. Daha sonra iki şairin gazelleri karşılaştırmalı yöntemle tahlil edilmiştir. Detaylı tahlil neticesinde şiirler, anlam, yapı ve üslûp özellikleri açısından incelenmiş; şiirlerin çeşitli yönlerden benzerlikleri gözler önüne serilmiştir.