Kültürel performans bağlamında Mevlevi sema törenleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Geleneksel Türk Müziği (Yl) (Tezli) (Ortak Atatürk Üniversitesi), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET SELÇUK OĞUZDEĞER
Danışman: Adnan Tönel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevlevi sema törenleri, köklü bir Türk İslam geleneğinin canlı bir örneğini sunmakta ve kültürel zenginliğiyle dikkat çekmektedir. Bu gelenek, 13. yüzyılda yaşamış ünlü mistik ve şair Mevlâna Celaleddin Rumi'nin derin öğretilerinden esinlenerek geliştirilmiştir. Mevlâna'nın tasavvufi anlayışını ve insana dair evrensel mesajlarını yansıtan bu törenler, semazenlerin eşsiz dönme performanslarıyla sembolize edilir. Her biri uzun bir eğitim sürecinden geçen semazenler, dönüş hareketleriyle Allah'a olan aşkı ve bağlılığı ifade ederler. Bu dönüş, aynı zamanda insanın içsel yolculuğunu ve manevi arayışını temsil eder. Mevlevi sema törenleri, kültürel performansın çeşitli alt başlıklarını bünyesinde barındıran ve bu bağlamda kültürel performansın en önemli örneklerinden biri olarak nitelendirilebilecek bir ritüeldir. Bu törenler, toplumun değerlerini, inançlarını ve tarihsel süreç içerisinde kazandığı kültürel birikimleri yansıtan bir performans biçimidir. Mevlevi sema törenleri, ritüelistik yapısı, müzikal unsurları, sembolik hareketleri ve katılımcıların manevi deneyimleriyle kültürel performansın tüm bileşenlerini içermektedir. Bu çalışma, Anadolu'nun köklü geleneği Mevleviliğin sembolü olan sema törenlerini, kültürel performans kavramı çerçevesinde değerlendirir. Aynı zamanda Mevlevilik geleneğinin tarihsel kökenlerini, zaman içinde geçirdiği evrimi ve ritüellerini performans kuramı perspektifinden derinlemesine inceleyecektir. Kültürel performansın öncü bir örneği olmasına rağmen, bu alanda yapılmış mevcut bir araştırmanın bulunmaması, incelediğimiz konuyu daha özel ve önemli kılmaktadır. Bu nedenle, çalışmamız sadece akademik bir boşluğu doldurmakla kalmayacak, aynı zamanda Mevlevi geleneğinin zengin mirasını daha geniş kitlelere tanıtma amacını da taşıyacaktır.