Cumhuriyet Dönemi madencilik politikaları ve Ergani Bakır Madenleri İşletmesi (1923-1960)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SOHRAB MUSTAFAYEV

Danışman: Abdulaziz Kardaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Ergani Bakır Madenleri İşletmesi'nin 1923-1960 yılları arasındaki faaliyetleri ele alınmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra iktisadî sahada atılan adımlar kapsamında Elâzığ'ın Maden İlçesi'ndeki bakır madenleri hakkında bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme kapsamında, Türkiye Cumhuriyeti'nin maden siyasetine de geniş ölçüde yer verilmiştir. Çalışma üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm 1923-1938 dönemini, ikinci bölüm 1939-1949 dönemini, üçüncü bölüm ise 1950-1960 dönemini ihtiva etmektedir. İncelediğimiz dönem boyunca işletmenin istihsal ettiği bakır, elde ettiği kâr miktarı, işletme bünyesinde çalışan memur, mühendis ve işçi sayıları, işletme tarafından yapılan tesis ve inşaat faaliyetleri gibi konular detaylı şekilde incelenmiştir. Resmî belge ve tutanakların yanı sıra, işletmeye ait muhtelif raporlar, sözleşmeler ve talimatnameler, çalışma sırasında en sık başvurulan kaynaklardır. Bunların dışında; çeşitli eserler, tezler, makaleler, dönemin gazeteleri ve güvenilir internet sitelerine de başvurulmuştur. Adı geçen işletme, bölgenin kalkınması konusunda da son derece etkili olmuştur. İşletmenin resmen kurulmasının ardından bölgede demiryolu hattının yapılması, bölge insanının istihdam edilmesi, Maden ilçesi için oldukça kıymetli gelişmelerdir. Bunların dışında, işletme tarafından Maden ilçesine yapılan birtakım önemli yatırımlar da bulunmaktadır. İşletme, tüm bu yönleriyle hem yerel hem de ulusal anlamda mühim bir kuruluş olmuştur.