Bir Bölgesel Örgütlenme Modeli Olarak Şanghay İşbirliği Örgütü Ve Türkiye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Kamu Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gökhan Akın
Danışman: Abdulmenaf Turan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Soğuk Savaşın sona ermesiyle liberal demokratik siyasi yapıya ve serbest piyasa ekonomisi sistemine ayak uydurmak için hızlı reform sürecine giren Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) serbest piyasa koşullarına ayak uyduramayarak dağılmıştır. Rusya Fedarasyonu (RF) ve Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), Doğu Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya'da kurulan bu yeni devletlerin ABD'nin kontrolüne girmesini engellemek amacıyla çıkar ortaklığı yaparak Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)'nün kurulmasına öncülük etmişlerdir. ÇHC ve RF; iç ayrılıkçı hareketlerin kontrol altında tutulması, artan enerji ihtiyaçlarının karşılanması ve sınır güvenliklerinin sağlanması amacıyla bu çok uluslu bölgesel örgütlenme modelinin teşkil edilmesine öncülük etmişlerdir. ŞİÖ, 2021'deki son açılımıyla yeryüzünün %40'ına genişleyerek küresel petrol üretiminin %20'sine sahip olmuştur. Günümüz itibarıyla daha da büyüme eğiliminde olan ŞİÖ hakkında birçok akademik çalışma ve inceleme mevcuttur ve örgüt ABD'ye karşı alternatif bir kutup oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, kuramsal perspektiften Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) yönetsel, bölgesel, çevresel, küresel, siyasi, ekonomik ve güvenlik dinamikleri ile Türk kamu yönetimi politikalarına etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemeyi, diğer ülkeler, bölgesel örgütlenme modelleriyle karşılştırılarak ilişkilerinin irdelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın hazırlık sürecinde litaratür taramasının tamamlanmasını müteakip, bu alanda yapılan çalışmalar detaylı şekilde incelenmiştir. Kuramsal perspektiften uluslararası ilişkiler disiplini bağlamında, dünya siyasetinin analiz edilmesinde kullanılan temel teorik yaklaşımlar ele alınarak, ŞİÖ'nün tarihçesi, kuruluş süreci ve temel yapısı detaylı bir şekilde anlatılmış, örgütün gelişimi hakkında derinlemesine bir analiz yapılmış ve Türk kamu yönetimi politikalarına etkisi sunulmuştur. Bu örgütün amaçlarını, değerlerini ve üye ülkeler arasındaki ilişkilerini anlamak için bir temel oluşturmaktadır. Araştırmanın bir sonraki adımında, ŞİÖ'nün karar alma süreçleri, politika oluşturma mekanizmaları, üye ülkelerin örgüt içindeki rolleri ve üye ülkeler arasındaki işbirliği incelenmiştir. Çalışmanın bir diğer bölümünde, ŞİÖ'nün bölgesel istikrarı teşvik etme misyonu ve bölgesel güvenlik tehditleri ile başa çıkma stratejileri üzerine odaklanılmaktadır. Bu kapsamda, örgütün çatışma önleme, terörle mücadele, sınır güvenliği ve askeri iş birliği gibi konulardaki politikaları ve uygulamaları incelenmiştir. ŞİÖ'nün ekonomik işbirliği projeleri ve bölgesel kalkınma programları, örgütün ekonomik entegrasyon çabalarını, ticaretin teşvik edilmesini, altyapı projelerini ve enerji işbirliğini içerecek şekilde detaylı bir şekilde anlatılmıştır.