FORMALDEHİT'İN GÖKKUŞAĞI ALABALIĞI (Oncorhyncus mykiss)'NDAN İZOLE EDİLEN HEPATOSİTLER ÜZERİNDEKİ SİTOTOKSİK ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATOŞ YILDIZ
Danışman: Burak Kaptaner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Formaldehit sentetik resinlerin ve kimyasalların üretiminde yaygın olarak kullanılan bir kimyasaldır. Bu kimyasal, su ürünleri yetiştiriciliğinde, balıkların dış parazitik enfeksiyonlarının kontrolü için de kullanılır. Bu çalışmada, formaldehitin gökkuşağı alabalığı (Oncorhyncus mykiss)'ndan izole edilen hepatositler üzerindeki olumsuz etkilerinin araştırılması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda, primer olarak kültürü yapılan hepatositler formaldehitin, 0, 12.5, 25, 50, 100, 200 ve 400 μM konsantrasyonlarına 24 saat süre ile maruz bırakıldı. Formaldehit sitotoksitesi, kültür medyumuna salınan laktat dehidrogenazın ölçümüne dayalı olarak belirlendi. Daha sonra, formaldehitin hepatositlerde antioksidan savunma sistem indikatörleri üzerindeki etkisi araştırıldı. Elde edilen sonuçlara göre, formaldehitin sitotoksisite yüzdesinde küçük artışlara sebebiyet verdiği ve bu artışların 50 μM ve daha üst formaldehit konsantrasyonlarında, istatistiksel olarak anlamlı oldukları, belirlendi. Bundan başka, formaldehit maruziyeti sonrası hepatositlerde, süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon-S-transferaz aktiviteleri ile redükte glutatyon içeriğinde anlamlı azalışların olduğu gözlendi. Glutatyon peroksidaz aktivitesinin ise formaldehitin 200 ve 400 μM konsatrasyonlarında anlamlı artışlar gösterdiği belirlendi. Formaldehitin 100, 200 ve 400 μM konsantrasyonlarının hepatositlerdeki malondialdehit düzeylerinde anlamlı artışlara neden olduğu bulundu. Sonuç olarak, çevresel bir kirletici olan formaldehitin, gökkuşağı alabalığı hepatositlerinde antioksidan savunma üzerinde sarsıcı etkiler oluşturarak oksidatif stresi tetiklediği ve hücreler üzerinde sitotoksik etkiler gösterdiği belirlendi. Bu zararlı etkileri göz önünde tutularak, bilinçsizce kullanımından sakınılmalıdır.