Çavuştepe Kalesi depo binaları rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji (Yl) (Tezli) , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ AYDINOĞLU MACİT
Danışman: Rafet Çavuşoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Urartu Krallığı, MÖ9 ve 7.yüzyıllar arasında Tuşpa merkez olmak üzere kuzeyde Kuzey Ermenistan dağları, doğuda İran Azerbaycan'ındaki Savalan Dağları, güneyde Zagros Dağlarıyla birleşen Doğu Toroslar, Güneydoğuda Urmiye Gölü'nün güney kıyıları, batıda Fırat-Karasu nehirlerinin egemen olduğu alanda hüküm sürmüştür. Doğal tepeler ve kayalıklar üzerine inşa ettikleri sitadellerin aşağı kısımlarına merkezi otorite tarafından planlanarak halkın yaşayacağı alanlar inşa etmişlerdir. Tarımsal faaliyetlerden elde ettikleri ürünleri genellikle kalelerde muhafaza etmişlerdir. Urartu kale kentlerinin ortak özelliği, etraflarının güçlü sur duvarları ile çevrili olmalarıdır. Bu güçlü sur duvarları içerisinde tapınaklar, pithoslu depo mekânları ve sütunlu ya da payeli salonlar yeralmaktadır. Urartu Krallığı'nda inşa edilen kalelerde, kale içerisinde ve aşağı kentlerde mimari yapı malzemesi olarak kerpiç, taş ve ahşap kullanılmıştır. Günümüzde halen devam eden güncel kazılar sonucunda ortaya çıkarılan depo yapılarının temellerinde taş malzeme kullanılmıştır. Taş temeller üzerinde yükselen duvarlar belirli bir kalınlıkta yapılır ve kerpiç malzemeden inşa edilirdi. Ahşap malzeme ise taşıyıcı direklerde, kerpiç duvar aralarında ve üst örtü sisteminde kullanılmıştır. Depo-I, Depo-II ile Yapı-I'i inceleyeceğimiz Çavuştepe Kalesi, Van İli'nin 25 km güneydoğusunda bulunan Gürpınar İlçesi'nde, Van-Hakkari-İran karayolu üzerinde Çavuştepe Mahallesi'nde bulunan, Bol Dağı silsilesinin batı ucunda; biri 90 m, öteki 110 m yüksekliğindeki kalkerden iki kayalık tepesi üzerine kurulmuştur. Tez çalışmamda; Çavuştepe Kalesi'nde bulunan arkeolojik kazılar sonucu ortaya çıkarılan ve önemli bir yere sahip olan Depo-I, Depo-II ve Yapı-I detaylı bir şekilde incelenerek rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Öncelikle yerinde ölçü alınarak rölöveler hazırlanmış, kaynak araştırması ve diğer Urartu depo yapıları ile karşılaştırmalı çalışmalar yapılarak restitüsyon projeleri ve buna bağlı olarak ta restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri Autocad 2021 programı ile çizilmiştir. Çavuştepe Kalesi, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 14.06.1999 tarihli ve 2232 sayılı kararı ile I.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. 1961 yılında Afif ERZEN tarafından başlatılan kazılar 2014 yılından itibaren Prof Dr. Rafet ÇAVUŞOĞLU başkanlığında devam etmektedir. Kazılar süresince Kale'de, tapınaklar, depo yapıları, saray yapısı gibi mekanlar ortaya çıkarılmıştır.