Rumelili Za'îfî Divanı'nda sosyal hayat unsurları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇAĞLAR AYSAN

Danışman: Tolga Öntürk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada XV. yüzyılın sonu ile XVI. yüzyılın ortalarında yaşamış bir divan şairi olan Rumelili Za'îfî'nin, Divan'ında yer alan sosyal hayat unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Kâmil Akarsu'nun Rumelili Za'îfî Divanı adlı eseri esas alınmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde Rumelili Za'îfî'nin; hayatı, sanatı ve eserleri hakkında kısa, öz ve açıklayıcı bilgilere yer verilmiştir. Çalışma giriş bölümünden sonra on bir ana bölümden oluşmaktadır. Çalışma; Osmanlı Toplum Yapılanması, Adet, İnanış ve Davranış biçimleri, Eğlence Hayatı, Mimari Yapılanma, Savaş Kültürü, Giyim- Kuşam, Yeme-İçme, Sağlık, Eşyalar, Deyimler ve Atasözleri, Ülkeler, Şehirler ve Milletler şeklinde tasnif edilerek ana bölümlere ayrılmıştır. Divan'da devrin sosyal hayatına dair tespit edilen unsurların şiir geleneğinde nasıl işlendiği ve hangi yönlerden şiire konu olduğu tespit edilerek açıklanmıştır. Bu çalışma ile XVI. yüzyıl Osmanlı'sında yaşayan Za'îfî' nin, devrin sosyal hayatıyla doğrudan alakalı birçok alana ait sosyal unsuru eserinde ele aldığı görülmüştür. Şairin, kuvvetli gözlemi sayesinde, sosyal hayatın her alanına dair en küçük nesneyi bile atlamadan şiirine yansıttığı ve estetik bir şiir anlayışı oluşturduğu fark edilmiştir. Kendine has mizahî yapısıyla şairin, mısralara canlılık kattığı tespit edilmiştir. Böylece şair, divan şiirinin günlük yaşamdan kopuk olmadığını aksine günlük yaşamın bir aynası, tercümanı olduğunu ustalıkla göz önüne sermiştir.