Cumhurbaşkanı Ahmed hasan Bekir Döneminde Irak'ta iç siyasî gelişmeler (1968-1979)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SHERZAD KHALID HUSSEIN
Danışman: Abdulaziz Kardaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi seyir içinde huzur bulmayan topraklar şekline gelen Irak, son yüz yıllık süreçte de birçok kanlı olaya, darbeye ve siyasi kargaşaya sahne olmuştur. 1958 darbesiyle başlayan darbeler serisi, 1968-1979 tarihleri arasında Baas Partisi'nin etkisiyle zirve noktasına ulaşmıştır. Baas'ın demokrasi vaadiyle geldiği iktidar, kısa zaman sonra şahısların ihtiraslarına kurban edilmiş, demokrasi düşüncesi yerini muhaliflere karşı çetin bir savaşa, sindirme politikalarına ve darbelere terk etmiştir. Irak'ın sosyo-politik olarak değişik mezhep ve dinî anlayışı barındırması, toplum içinde sonu gelmez gerginliklerin oluşmasına sebep olmuştur. Bu anlamda ülkenin bir kanadını Şii mezhep düşüncesine sahip gruplar, kendi gettolarında ayrı bir anlayış ve yarı bağımsız bir hayat yaşarken, diğer taraftan Sünni kanadı temsil eden başka gruplar, Şiilere karşı farklı bir duruş sergileyerek bu arenada yer alma çabası göstermişlerdir. Batı düşüncesinin etkisiyle belli bir kesim kısık sesle de olsa demokrasi savunusuna girerken, o dönem Sosyalist Rusya'nın etkisiyle özellikle entelektüel ve okumuş kesim arasında Komünizm ve sosyalizm yayılmaya başlamıştır. Ülke içinde bulunan çoklu ve birbirlerine düşman fikir akımları, sadece sivil alan içinde durmamış aynı zamanda askeri kanat içinde de yayılma göstermiştir. Bu anlamda kendi içinde gizli örgütlenmelerle askerler, değişik fikir ve grupların etkisiylevarlıklarını hissettirmiş ve vakti geldiğinde de ya sivillerin emrinde veya kendi aralarında, bir generalin önderliğinde darbe yapmaktan geri durmamışlardır.2 Demografik yapı bakımından içinde farklı ırkları barındıran Irak, köken olarak Arap olmanın etkisiyle her zaman bir Arap ırkçılığına beşiklik yapmıştır. Bununla beraber ülke içinde bulunan ve sayıları Araplardan sonra en fazla olan grup olarak Kürtler, belli hak talepleriyle ülke içinde ağırlıklarını hissettirmişlerdir. Özellikle Molla Mustafa Barzani'nin kendisine bağlı silahlı güçlerinin Irak merkezi ordusu karşısında etkili bir hale gelmesi, Kürtleri siyaset sahnesinde ağırlıklı bir güç olarak öne çıkartmıştır. Bu siyasi kargaşa içinde bir dönem Cumhurbaşkanlığı yapan Ahmed Hasan Bekir, devrimle işbaşına gelmiş ve aynı zamanda ülke siyasetinde önemli biri olarak öne çıkmıştır. Zamanında meydana gelen bazı olayları ve başkaldırıları sürgün ve ağır işkencelerle bastırmaya çalışan kişi olarak bilinen Bekir, en yakınındaki adamları tarafından istifaya zorlanarak liderlikten indirilmiştir. Irak siyasi tarihi içinde Ahmed Hasan Bekir, art arda gelen devrimler içinde kendisinden önce yönetimde bulunan Abdüsselam Aref'i yönetimden indirerek cumhurbaşkanlığı koltuğuna otururken, orada durmak için yaptığı işkencelere rağmen Saddam Hüseyin gibi bazı yakın adamlarının etkisiyle bu makamdan indirilmiştir. elBekir dönemi, aynı zamanda Baas'ın Komünistlerle bir olarak ülkeyi yönettiği dönem olarak da tarihe geçer. Nitekim bu dönem, otoriterleşmenin ve muhaliflere işkence etmenin zirve yaptığı dönem olarak da zikredilir. Öyle ki onun baskıcı politikaları, beraberinde Saddam Hüseyin gibi bir diktatörün siyaset sahnesine çıkmasına neden olmuştur.