Van Gölü havzasında yetişen saz (Typha angustifolia L.) bitkisinin yapısındaki bazı ağır metal (As, Co, Cr, Cd, Cu, Pb, Zn, P, S) miktarlarının çevresel toksisite açısından ölçülmesi ve poliüretan endüstrisinde kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL APARI

Danışman: Tülay Gürsoy

Özet:

Bu tez bilimsel çalışmasında, özellikle Van Gölü havzası ile çevresindeki illerde kırsal alanlar yoğunlukta olmak üzere fazla miktarda bulunan bataklık ve sulak alanlarda yetişen saz bitkisinin (typha angustifolia l.) çevresel ağır metal kontaminasyonunun belirlenmesi, konsantrasyonunu ve varsa toksisitesini etkileyen ekolojik nedenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Buna ek olarak, bir biyokütle olarak poliüretan endüstrisinde yararlanılabilirliği ölçülmüştür.

Bu kapsamda saz bitkisinin yaprak ve çiçek kısımlarında arsenik, kadminyum, kobalt, krom, bakır, fosfor, kurşun, sülfür ve çinko miktarları ICP-OES cihazıyla ölçülmüş, bölgedeki su ve toprak kontaminasyonları ile karşılaştırılmıştır. İlgili alanda yürütülen ekolojik faaliyetler ile arasında bulunan ilişkiler tesbit edilmiştir.

Tespitlerimiz neticesinde su doğal yapısında arsenik ağır metali toksisitesi ve toprak doğal yapısında krom, bakır toksisitesi bulunmaktadır. Toprak yapısında çinko toksisitesi bölgesel kanalizasyon arıtma faaliyetleri neticesinde oluşmuştur. Saz bitkisi bünyesinde su, toprak ve lokasyonda gerçekleştirilen arıtma ve ulaşım faaliyetlerine bağlı olarak arsenik, kobalt, krom ve çinko toksisitesi oluşmuştur. Arsenik, kobalt, krom toksisitesi önlem almayı gerektiren konsantrasyonlara sahiptir. Saz bitkisinin (Typha angustifolia L.), biyoindikatör ve hiperakümülatör bitki özellikleri doğrulanmış, lokasyonda fitoremediasyon rolü belirlenmiştir. Temiz bir çevrede yaşamak tüm canlılar için önem taşımaktadır.

Saz bitkisinin yaprak ve çiçek kısmı, poliüretan sektöründe petrol türevi hammaddelere alternatif ve/veya katkı maddesi olması açısından PEG400 ve gliserol eşliğinde geleneksel yağ banyosu ısıtma metoduyla polimerleştirilmiş, 23 sentez bileşiği fiziksel ve kimyasal özellikleri açısından ölçülmüştür. Kullanılabilir nitelikli, çevre dostu ve biyobozunur kopolimer(ler) sentezlenmiştir.

 

Anahtar kelimeler: Ağır metal seviyesi, Biyokütle, Kopolimer bileşik, Sentez