Mardin Müzesi'nde Bulunan Madeni Mutfak Eşyaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sözdar ÇİFTÇİ
Danışman: Ercan Çalış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mezopotamya bölgesinin önemli ticaret ve kültür merkezi olan Mardin, tarihsel süreç boyunca jeolojik konumu nedeniyle farklı medeniyetlerin egemenliği altında kalmıştır. Şehir farklı toplumlara ve dönemlere ait birçok taşınabilir ve taşınamaz eseri bünyesinde barındırmakta olup gelen ziyaretçilere kültürel bir şölen yaşatmaktadır. Mardin'de bulunan taşınabilir eserler günümüzde, Mardin Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde muhafaza edilmekte ve sergilenmektedir. Bu çalışmada müzenin yaşam salonunda ve müzenin etnografik deposunda bulunan 100'den fazla eserden sadece 40 adet madeni mutfak eşyası incelenmeye çalışılmıştır. Öncelikle ilk bölümde Mardin'in jeolojik özelliklerinin anlatıldığı coğrafi konumuna ve tarihsel sürecine değinilmiştir. İkinci bölümde müzelerin genel tanımı, işlevi, Mardin Müzesinin genel özellikleri anlatılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, Anadolu'daki madenin ilk olarak çıkış noktasına, tarihsel gelişimine ve madenin Anadolu'da hâkimiyet sürmüş toplumlarda hangi amaçla kullanıldığına ve önemine değinilmiştir. Dördüncü bölümde başlıca maden türlerine ve bu maden türlerinin hangi mutfak eşyalarında tercih edildiğinden bahsedilmiştir. Tez çalışmasının beşinci kısmında maden türlerinin şekil alması ve günlük hayatta kullanılması için uygulanılan yapım tekniklerine ve estetik bir görünüm kazanmaları için uygulanılan süsleme tekniklerine yer verilmiş olup bu tekniklerin hangi mutfak eşyasında kullanıldığına değinilmiştir. Tezin ana konusunun yer aldığı altıncı bölümde ise çalışmaya dâhil edilen eserlerin belirli özellikler çerçevesinde detaylı olarak anlatıldığı katalog kısmına yer verilmiştir. Değerlendirme bölümünde eserlerin müzeye geliş şekilleri, yapım ve süsleme teknikleri gibi belirli özellikler doğrultusunda kendi aralarında değerlendirilip, söz konusu eserler farklı çalışmalarda yer alan eserlerle karşılaştırılmıştır. Sonuç kısmında ise yapılan tez çalışmasında madeni mutfak eşyalarının etnografik alanda ve sanat tarihi alanındaki öneminden ve bu doğrultuda yapılacak olan öneri ve çıkarımlardan bahsedilmiştir. Son olarak tezdeki bilgilerin hangi kaynaklardan edinildiğini gösteren kaynakça kısmına ve eserlerin daha iyi anlaşılması için çizim ve fotoğraflara yer verilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Mardin Müzesi'nde yer alan madeni mutfak eşyalarının belirli özellikler çerçevesinde ele alınarak günümüze kadar olan gelişim çizgisi belirlenmeye çalışılmıştır.