2000-2020 yılları arasında kullanılan müzik ders kitaplarının toplumsal cinsiyet eşitliği açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERTAN YAŞAR
Danışman: Serap Yükrük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, 2000-2020 yılları arasında İlköğretim ikinci kademede kullanılan 22 adet müzik ders kitabında yer alan eserlerin; aile içi iş bölümü, kadın ve erkeğin kamusal-özel alanda gösterilme durumları, kadın ve erkeğe yüklenen roller ve fiziksel özellikler çerçevesinde, toplumsal cinsiyet eşitliğini belirlemek amacıyla içerik analizi yöntemi ile yapılmıştır. Araştırmada yer alan müzik ders kitaplarının 5. sınıf seviyesinde 38 eser, 6.sınıf seviyesinde 61 eser, 7. sınıf seviyesinde 72 eser, 8.sınıf seviyesinde 78 eser incelenmiştir. Ders kitaplarında yer alan eserlerde erkek, Çamlıca yolunda, Çorum'a giderken, yolda, dağları aşan; çoban, asker, ağa, paşa, baba, efe olarak gösterilmiş; kişilik özellikleri olarak seven, sinirli, beklenen, meydan okuyan, kahraman, benzersiz, kıvanç veren, iyi, mert, namert, şiddet gösteren, büyük, cesur, kendini beğenen, kadını öpmek isteyen, aslan olarak anılmıştır. Uzun boylu, gür sesli fiziksel özellikleriyle de eserlerde öne çıkmaktadır. Kadın ise evde, pazarda, yaylada, suya giden; tohum eken, yemek yapan, misafir ağırlayan, çocuk bakan, uyuyan, gelin, gezen, anne, doğuran, un eleyen, erkeğe hizmet eden olarak anılmaktadır. Kişisel özellikler olarak cesaretli, zor istekleri olan, ağlayan, beklenilen, işveli, alınan, kaçırılan, eğlendiren, oynayan, ilgisiz, hayırsız, beddua eden, beceriksiz, yanlış yola giden, zavallı, ihanet eden, nazik, ocak söndüren, başa bela olarak gösterilmiştir. Erkeklere oranla kadının fiziksel özelliklerine çok fazla vurgu yapıldığı görülmüştür. Kadının sıklıkla, boyu, saçı, beli, gözü, boynu, eli, dişi ve dudaklarından söz edilmiş; taze, öpücükleri derde şifa, öpülmek istenen, güzel, güvercine, kelebeğe, geyiğe benzeyen olarak anılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, cinsiyetlere yüklenen özelliklerin ders kitaplarına ve sınıf seviyelerine göre farklılık gösterdiği, kadının fiziksel özelliklerine erkeklerden daha çok atıf yapıldığı ve belirlenmiş toplumsal kalıp rollerin bütün seviyelerde önemli ölçüde vurgulandığı görülmüştür. Anahtar sözcükler: Müzik ders kitapları, cinsiyet, toplumsal cinsiyet, cinsiyet eşitliği, kadın-erkek rolleri.