KÜLTÜR VARLIĞI KORUMACILIĞINDA HARPUT ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYETULLAH KILIÇ
Danışman: Oktay Başak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Geçmişten
günümüze çeşitli medeniyetlerin hüküm sürdüğü şehirlerden olan Elazığ, Paleolitik Çağ’dan günümüze kadar
yerleşim gören Anadolu’nun nadir kentlerinden biridir. İlk yerleşim merkezi
olan Harput zengin bir kültürel mirası barındırmaktadır. Harput Mahallesinde restorasyonları
gerçekleştirilen ve günümüze kadar sağlam olarak gelmiş olan bu kültürel
miraslardan Urartu, Roma, Bizans, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Dönemine ait
kale, kilise, cami, mescit /türbe, konak ve çeşme yapıları incelenmiştir. Ele
aldığımız eserlerin sağlam ve nitelikli olmaları bizleri bu konu üzerinde araştırma
yapmaya teşvik etmiştir.
Tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş
kısmında çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve konu ile ilgili tanımlar ele
alınarak ikinci bölümde de kültür varlığı ve korumacılık kavramına yer
verilmiştir. Üçüncü bölümde coğrafi konum ve tarihçe, dördüncü bölüm olan
katalog kısmında ise yapıların adı, yeri, dönemi, plan özelikleri, restorasyon
süreçleri ve tenkit edilen hususlar aktarılmıştır.
Beşinci
bölümde incelenen eserler özet olarak değerlendirildikten sonra sonuç kısmında
günümüze kadar sağlam ulaşan yapıların bir kısmı restorasyon görmüş bir
kısmının ise günümüzde restorasyon projeleri hazırlanılmaktadır. Bu onarım
çalışmaları doğrultusunda yapıların, restorasyon
sonrası doğru ve yanlış uygulamaları tespit edilerek korumacılık ilke ve tanımları
çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Koruma - kullanma dengesi sağlanamamaktadır.
Çünkü çoğunlukla restorasyonların sorunları olduğu anlaşılmaktadır.
Bu çalışmamızda 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası (DM) geçici
listesine alınan Tarihi Harput Kenti’nde kültür varlıklarımıza doğru ve yerinde
yapılan restorasyon uygulamalarıyla gelecek nesillere aktarılmasına katkı
sağlayarak, kültür turizminde farkındalık oluşturmaktır.
Anahtar Kelimeler : Harput, Koruma, Kentsel Koruma, Kültür Varlıkları, Kültür Turizmi.