Razzaza Gölü'ndeki su, sediment ve farklı tür balık örneklerinde bazı ağır metal birikiminin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakoloji ve Toksikoloji (Veteriner) (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ADEL ABBAS SAFAR AL-JOBORY

Danışman: Ufuk Mercan Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Irak'ta bulunan Razzaza gölü'nün su ve sedimenti ile bu gölde yaşayan farklı tür balık örneklerinin dokularında (karaciğer, solungaç, kas) ağır metal birikimleri araştırılmıştır. Ağır metal (Al, Cd, Pb, Zn, Cu, As, Ni, Hg) analizleri ICP-MS cihazı ile yapılmıştır. Göl suyunda Cd ve Hg, sediment ve balık dokularında ise sadece Hg tespit edilmemiştir. Göl suyunda ağır metal düzeyinin sıralaması Al ˃ Zn ˃ Ni ˃ Cu ˃ As ˃ Pb olarak belirlenmiştir. Kıta içi su kaynakları kalite sınıflarına göre razzaza göl suyu ağır metal düzeyi yönünden I. kalite yani yüksek kalite sular sınıfına girmektedir. Ayrıca Razzaza gölü suyunda tespit edilen ağır metal düzeyleri sucul ortamdaki ağır metallerin kabul edilebilir değerlerinin altındadır. Sedimentte ölçülen metal oranları (Ot sazanı balığı dokularında tespit edilen Pb hariç) su ve balık dokularında tespit edilen düzeylerden daha yüksektir. Sediment kalite yönergesine göre Razzaza gölü sedimenti As, Cu, Pb, Hg ve Zn bakımından en düşük etkili konsantrasyon, Cd ve Ni bakımından yüksek etkili konsantrasyona sahiptir. Razzaza gölünden alınan Ot sazanı balığının tüm dokularında Pb, solungacında ise Ni düzeyi balık dokularında kabul edilebilir değerlerin üstünde tespit edilmiştir. Ancak Sazan ve Şabut balıklarında tespit edilen ağır metal düzeyi kabul edilebilir değerlerin altındadır. Bu nedenle Ot sazanı balığı özelikle kaslarda tespit edilen yüksek Pb nedeniyle tehlike arz ederken, Sazan ve Şabut balığı halk sağlığı açısından herhangi bir risk taşımamaktadır. Ağır metal birikim miktarları çokluk sırasına göre genel olarak; karaciğer, solungaç, kas dokusu olarak belirlenmiştir.