YARI KURAK İKLİM KOŞULLARINDA BUĞDAY-ARPA YETİŞTİRİCİLİĞİ İÇİN ARAZİ UYGUNLUK SINIFLAMASI VE EKONOMİK DEĞERLENDİRME

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BULUT SARĞIN

Danışman: Siyami Karaca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Van İli Tuşba İlçesi Alaköy ve Atmaca Mahalle sınırları içerisindeki yaklaşık 4206.82 ha'lık alanda gerçekleştirilmiştir. İncelenen alanda 15 toprak serisi ve 35 farklı haritalama ünitesinin dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Toprak Taksonomisi ile FAO/WRB'e göre çalışma alanı toprakları, morfolojik özelliklere ve laboratuvar analiz sonuçlarına bağlı olarak tanımlanmıştır. Çalışma alanı, toprak taksonomisine göre Entisols ve Inceptisols ordosunda, FAO/WRB'e göre Fluvisol, Leptisol, Cambisol ve Regosol ordolarında sınıflandırılmıştır. Araştırmada 260 yüzey toprağı örneklenmiş olup, örneklerde fiziksel, kimyasal ve verimlilik analizleri yapılmıştır. Toprak kalite indeksi için 24 farklı parametre belirlenmiş ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanarak haritalar elde edilmiştir. Parametrelerin arazi uygunluk sınıflarının belirlenmesi açısından etkileri Analitik Hiyerarşik Süreç (AHS) modeli kullanılarak ağırlıklandırılmış ve her bir parametre ait alt sınıf değerleri ile parametrik bir yaklaşım olan standart skorlama fonksiyonu (SSF) kullanılmıştır. Kullanılan bu modellerden yararlanılarak çalışma alanını temsil eden kalite indeks haritaları üretilmiştir. Oluşturulan haritalar zayıf, orta ve iyi olmak üzere 3 farklı toprak kalite indeks sınıfını içermektedir. Toprak kalite indeks değerleri ile verim değerleri arasında pozitif ilişkinin olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde ekonomik yönden de toprak kalite indeksleri ile verim değerleri arasında önemli ilişkinin bulunduğu belirlenmiştir. Arazi uygunluk sınıflaması için kullanılan metotların ve modellemenin buğday ve arpa yetiştiriciliği için kullanılabilir nitelikte olduğu düşünülmektedir.