Yapay zeka ile ilgili iddiaların Tanrı tasavvurları açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HURŞİT ERBEK
Danışman: Hakan Hemşinli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişim hızla devam etmektedir. Bu gelişim hem niceliksel hem de niteliksel boyutlarda kendini göstermektedir. Bu durum, geçmişten günümüze yapay zekâ ile ilgili pek çok iddianın tekrar gündeme gelmesine ve yeni iddia ve teorilerin ortaya atılmasına sebep olmuştur. Din felsefesinin en önemli konularından biri olan Tanrı tasavvurları, âlemdeki olaylar ve olguların etkisiyle şekillenmektedir. Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişim, âlemde gözlemlediğimiz yeni bir olgudur ve bu yeni olgu teolojik açıdan incelenmelidir. Bu bağlamda, teolojik iddialar Tanrı tasavvurları açısından değerlendirilmelidir. Konumuzla ilgili iddialar şunlardır: Yapay zekânın bilinç ve irade sahibi bir varlığa dönüşeceği, yapay zekânın insandan üstün bir konuma ulaşacağı, yapay zekânın kendisinden daha zeki yapay zekâlar üreteceği ve transhümanizmin iddialarıdır. Bu iddialar her ne kadar teknoloji ile ilgili görünse de aslında ontolojik iddialardır, çünkü insanın yeryüzündeki istisnai konumunu sorgulatan ve klasik Tanrı anlayışlarını etkileyen bir mahiyet taşımaktadırlar. Bu iddialar, Tanrı'nın âleme nasıl müdahil olduğu ile ilgili düşüncemizi ve dolayısıyla Tanrı tasavvurumuzu etkileyecek gibi görünmektedir. Yapay zekâ, insanın varlık âlemine, kendisine ve Tanrı'ya dair birçok sorunun cevabını bulabileceği ve belki de yeni soruların üretileceği bir alandır. Bu çalışmada, yapay zekâya kaynaklık eden bilgisayar teknolojisi ve yapay zekâ programlarının tarihsel süreci kısaca anlatılmıştır. Daha sonra, yapay zekâ ile ilgili gelecekte gerçekleşmesi beklenen iddialar ortaya konmuş ve bu iddialara yönelik eleştiriler ele alınarak, iddiaların gerçekçiliği değerlendirilmiştir. Başlıca Tanrı tasavvurlarından teizm, deizm, panteizm ve panenteizmin, varlıkların ortaya çıkmasında, varlıklarını devam ettirmesinde, gelişmesinde, kısaca yeryüzündeki bütün olaylarda Tanrı'ya atfettikleri roller kısmen betimlenmiştir. Ardından, yapay zekâ ile ilgili iddialar bu Tanrı tasavvurları açısından değerlendirilmiş ve yapay zekâ ile ilgili iddiaların bu Tanrı tasavvurları ile uyumlu veya çelişkili yönleri ortaya konmaya çalışılmıştır.