Ebu'l-Hüzeyl el-Allâf'a Göre Zât-Sıfat ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUĞDAT ÇAÇUR

Danışman: Metin Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması Ebu'l Hüzeyl el-Allâf'ın, Allah'ın zâtı ve sıfatlarıyla ilgili görüşleri üzerine hazırlanmıştır. Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında zât-sıfat tartışmasının mâhiyetine değinilmiş, çalışmanın amacı ve yöntemi hakkında gerekli bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Ebu'l Hüzeyl el-Allâf'ın hayatı, eserleri, yaşadığı dönemin ilmi ve siyasi atmosferi, bazı kelâmî görüşleri ve onun dönemine kadar Müslümanlarda sıfatların seyrine kısaca değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Ebu'l Hüzeyl'in zât-sıfat anlayışı ele alınmıştır. Ebu'l Hüzeyl'in zât tasavvurunun Allah Teâlâ'nın mahlûkatla müşâbehet ve mümâseleti çağrıştıracak her türlü söylemlerden tenzih temelinde olduğu tespit edilmiştir. Allâf'tan önce bu konuda ortaya atılan görüşlere değinilmiş ve Allâf'ın konu hakkındaki görüşleri bunlarla karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. Bu anlamda Ca'd b. Dirhem, Cehm b. Safvan, Vasıl b. Ata, Abdullah b. Küllâb ve Ebu Hanife gibi âlimlerin, sıfatların zât ile ayniyet-gayriyet, kıdem-hudus açılarından söyledikleri konunun şekillenmesi adına önemli işlev görmüştür. Ebu'l Hüzeyl el-Allâf, sıfatların Allah'ın zâtı olduğunu savunmuş, bu görüşünü nakille desteklemeye çalışmıştır. Klasik kaynaklarda belli bir sıfat tasnifine rastlamadığımız Allâf'ın, sıfat tasnifini genel görüşlerinden yararlanarak zâtî, fiilî ve haberi diye üç başlık şeklinde ele aldık. Sonuç kısmında ise çalışmanın genel değerlendirmesi yapılmıştır.