Türkiye’de Ulaşım ve HES Politikalarının Bazı Ekosistem Servisleri Üzerindeki Etkilerinin Örnek Alanlar Çerçevesinde İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevim Tuğçe YELER

Danışman: Onur Şatır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçmişten günümüze hızla artmakta olan kentleşme ve insan etkileri doğa üzerinde büyük bir tahribata yol açmaktadır. Plansız olarak kullanılan doğal kaynaklar ve gelişen alan kullanımları, ekosistemler üzerinde büyük değişimler oluşturur. Bu durum doğal faydalar olarak tanımlanan Ekosistem Servisleri (ES) üzerinde büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ulaşım ve enerjiye duyulan ihtiyaç artmaktadır. Türkiye hızla artan nüfusu, gelişen sanayisi ve jeopolitik konumu sonucu transit geçiş yolları üzerinde bulunması sebebiyle yatırım planlarının büyük bir kısmını ulaşım ve enerji sektörlerine ayırmaktadır. Bu da ekosistemler üzerindeki baskıyı arttırmakta ve servislerin sürdürülebilirliğini tehlikeye sokabilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'deki ulaşım ve Hidro Elektrik Santrali (HES) politikalarının ES üzerindeki etkileri İstanbul Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolu ile Adana Yedigöze Sanibey Barajı ve HES örneklerinde incelenmiştir. Proje alanındaki ES kayıpları, erozyon kontrol değerleri, hava sirkülasyonu kaybı ve ısı adası etkisindeki değişim olarak ortaya konmuştur. Uzaktan algılama (UA) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknolojileri kullanılarak, toprak etkisi azaltılmış ejetasyon indeksi (SAVI), klorofil vejetasyon indeksi (CVI), ICONA erozyon modeli ve Moderate Resolution Imaging Spectrometer (MODIS) Land Surface Temperature (LST) verileri günümüz ve geçmiş için üretilmiş ve servis kayıpları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda proje alanlarındaki ekosistem servis kayıplarındaki değişimin oranları belirlenmiştir. Bu kapsamda en büyük kaybın otoyol ve HES Projelerinin uygulama alanları içinde olduğu tespit edilmiştir. Otoyol ve çevresinde sıcaklık ve erozyon artmış, temiz hava temini işlevi azalmıştır. HES alanı çevresinde orman alanları su altında kalmış, su erozyonunda artış olmuş ve genel olarak gölet civarında yaklaşık 2-3 Cº soğuma kaydedilmiştir.