Asmada ultraviyole stresine karşı fizyolojik ve biyokimyasal yanıtın in vitro modellemesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM SAMET GÖKÇEN

Danışman: Nurhan Keskin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, asmaların Ultraviyole B (UV-B) stresine karşı vermiş olduğu fizyolojik ve biyokimyasal yanıtların belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bitkisel materyal olarak üç bin yıllık geçmişi ile Van ve yöresinin otokton üzüm çeşidi Erciş ile 18. yüzyıldandan beri Fransa'nın Bordo bölgesinde yetiştirilen ve dünyanın en önemli kırmızı şaraplık üzüm çeşitlerinden biri olan Merlot üzüm çeşidi kullanılmıştır. In vitro çalışmalar için gerekli eksplantlar, her iki üzüm çeşidine ait odun çeliklerinin kontrollü koşullarda sürdürülmesiyle elde edilen sürgünlerden hazırlanmıştır. Tek boğumlu mikro çelik eksplantları 1 mg l-1 BAP içeren MS besin ortamında kültüre alınmıştır. Her biri bir bitki büyütme kabına şaşırtılmış 45 gün yaşlı en az 6 tam yapraklı bitkiciklere, düşük (311 nm Philips TL 20W/01, 16 saat ≅ 8.25 μW cm-2) ve yüksek (311 nm Philips TL 20W/01, 4 h ≅ 33 μW cm-2) UV-B ışını 40 cm yükseklikten polyester filtre ile kaplı steril bir kabin içerisinde uygulanmıştır. Kontrol bitkicikleri ise yalnızca 16 saat soğuk beyaz floresan lambalar altında inkübe edilmiştir. UV-B stresine karşı fizyolojik ve biyokimyasal yanıt olarak toplam klorofil, toplam karotenoid, toplam fenolik bileşik, toplam antioksidan, azot denge indeksi (ADİ), klorofil, flavonol, antosiyanin, lipid peroksidasyon düzeyi, antioksidan enzimler (katalaz, süperoksit dismutaz askorbat peroksidaz), melatonin ve trans-resveratrol içerikleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda çeşitler arasında farklılıklar gözlenmekle birlikte, bünyelerindeki klorofil, karotenoid, toplam antioksidan, toplam fenolik bileşik, MDA düzeyi, SOD, CAT ve APX gibi antioksidan enzim aktiviteleri, ADİ, flavonol içerikleri değişirken, melatonin ve antosiyanin içeriklerinin değişmediği dikkati çekmiştir.