Su Ürünleri Kooperatifine Ortak Olan Balıkçıların Sosyo-Ekonomik Ve İşletmecilik Yapılarının Belirlenmesi: Poyrazköy Örnek Su Ürünleri Kooperatifi Örneği

Terin M., Irtak H., Baylak T.

4th INTERNATIONAL CONGRESS OF FOOD, AGRICULTURE and VETERINARY SCIENCES, Erzurum, Türkiye, 28 - 31 Temmuz 2026, cilt.1, ss.120-130, (Tam Metin Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
Cilt numarası: 1
Basıldığı Şehir: Erzurum
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.120-130
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Balıkçılık sektörü, artan dünya nüfusu ve gıda talebi karşısında sağlıklı ve sürdürülebilir gıda kaynaklarının temin edilmesinde stratejik öneme sahip bir sektördür. Ancak sektörün, doğal kaynaklara bağımlı olması, üretimin mevsimsel özellik göstermesi, pazarlama sorunları, girdi maliyetlerindeki artışlar ve fiyat dalgalanmaları gibi çeşitli ekonomik ve yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Bu sorunların aşılmasında üreticilerin örgütlenmesi ve ortak hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda su ürünleri kooperatifleri, balıkçıların ekonomik ve sosyal çıkarlarını korumak, üretim ve pazarlama süreçlerinde karşılaştıkları sorunları azaltmak ve sektörde sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla kurulan önemli örgütlenme modellerinden biridir. Kooperatifler aracılığıyla balıkçılar, av araç ve gereçlerini daha uygun koşullarda temin edebilmekte, ürünlerini daha etkin şekilde pazarlayabilmekte ve kamu kurumları tarafından sunulan desteklerden daha kolay yararlanabilmektedirler.

Bu araştırmanın amacı, Poyrazköy Örnek Su Ürünleri Kooperatifine ortak olan balıkçıların sosyo-ekonomik ve işletmecilik özelliklerini ortaya koymaktır. Araştırmanın ana materyalini, Poyrazköy Örnek Su Ürünleri Kooperatifine ortak olan 40 adet balıkçıdan elde edilen anket verileri oluşturmaktadır. Örnek hacminin belirlenmesinde tam sayım yöntemi kullanılmıştır. Anketlerden elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler ve frekans tabloları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştımada balıkçıların ortalama yaşının 48.65 yıl olduğu, %65.0’inin ilkokul mezunu, %95.0’inin evli, %77.5’inin balıkçılık dışında başka bir işi olmadığı ve %87.5’inin baba mesleği olduğu için balıkçılık yaptığını belirlenmiştir. Balıkçıların %47.5’inin kooperatife devlet destelerinden faydalanmak için ortak olduğu, %100’ünün su ürünleri kooperatiflerinin sektör için gerekli olduğunu ve %90.0’ının kooperatifin ortaklarına sektörel ilgili eğitim ve bilgilendirme yaptığını ifade etmiştir. Araştırmada, en çok avlanan balık türlerinin sırasıyla palamut, istavrit ve çinekop olduğu, teknelerin teknolojik donanımlarının ve av araçlarının yeterli düzeyde olduğu, teknelerin %85.0’inin ahşap malzemeden yapıldığı, teknelerin %57.5’inin 8-9.99 metre büyüklüğünde olduğu ve balıkçıların %55.0’inin gelecek yıllarda da balıkçılağa devam edecekleri belirlenmiştitr.

Araştırma sonuçları, Poyrazköy Örnek Su Ürünleri Kooperatifine ortak olan balıkçıların önemli ölçüde mesleki deneyime sahip, balıkçılığı aile geleneği olarak sürdüren ve geçimini büyük ölçüde bu faaliyetten sağlayan bireylerden oluştuğunu göstermektedir. Balıkçıların tamamının su ürünleri kooperatiflerini sektör açısından gerekli görmesi ve büyük çoğunluğunun kooperatifin eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürüttüğünü belirtmesi, kooperatiflerin sektördeki örgütlenme, bilgi paylaşımı ve destek mekanizmaları açısından önemli bir işlev üstlendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, su ürünleri kooperatifleri balıkçıların ekonomik ve sosyal açıdan güçlenmelerine katkı sağlayan önemli örgütlenme yapılarıdır. Kooperatiflerin eğitim faaliyetlerinin artırılması, pazarlama olanaklarının geliştirilmesi ve genç kuşakların sektöre kazandırılmasına yönelik politikaların uygulanması, balıkçılık sektörünün sürdürülebilirliği açısından önemli katkılar sağlayacaktır.