Bursa’nın Kentleşme Sürecinde Yapılan Planlama Çalışmaları ve Kentsel Dönüşüm Uygulamalarının Tarihi Kent Merkezinin Gelişimine Etkileri


Creative Commons License

Keleş Eriçok A.

Uluslararası Kent Araştırmaları Kongresi, Eskişehir, Türkiye, 16 - 17 Nisan 2015, cilt.3, ss.780-803

  • Cilt numarası: 3
  • Basıldığı Şehir: Eskişehir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.780-803

Özet

Tarihî çevreler, geçmişin sosyal, kültürel ve ekonomik değerlerini, yaşam biçimini yansıtan, doğayapı ve yapı-insan arasındaki ilişkileri bakımından büyük bir birikimin ifadesidir. Tarihî kent merkezleri geleneksel bir düzene göre örgütlenmiş, değişen anlamları ve farklı kimlikleriyle ve sosyo-ekonomik dönüşüm süreçlerinin etkisiyle yeniden biçimlenerek çağımıza ulaşmış alanlardır. Söz konusu mekânlar sadece alışverişin ya da tüketimin gerçekleştiği alan değil, geleneksel tarzda üretimin ve zanaatın var olduğu bir kent mekânı niteliği taşımaktadır. Tarihsel süreçte değişen sosyo-ekonomik ve kültürel yapı ve farklılaşan üretim-tüketim ilişkileri nedeniyle tarihî kent merkezlerinde sürekli bir değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Türkiye’de 1950’li yıllardan sonra kentlere göç sürecinde yaşanan plansız gelişme, kaçak yapılaşma, kent merkezlerinde rantın artması süreci ve kentsel dönüşüm uygulamaları tarihî çevrelerin zarar görmesine ve kentsel dokunun bozulmasına neden olmuştur. Bu süreçte koruma, yatırımları engelleyen, kentlerin mekânsal gelişimine olanak sağlamayan bir olgu olarak görülmüştür.  Kültürel varlıkları koruma ile kentsel gelişme arasında karşılıklı ve birbirini besleyen bir etkileşim söz konusudur. Kentin sahip olduğu kültürel varlıkları korumak kentin sürekliliğini sağlamaktadır. Düzenli ve planlı bir kentleşme kültürel varlıkların korunmasında önemli rol oynamaktadır. Ülkemizde kültürel değerlerin korunmasını kentsel gelişme dinamikleri belirlemiştir. Bunun sonucunda da ne kültür varlıkları korunabilmiş ne de düzenli kentsel gelişme gerçekleşmiştir.  Bu çalışmada Bursa’nın kentsel gelişim sürecinde yapılan planlama çalışmaları ve kent merkezindeki kentsel dönüşüm uygulamalarının tarihî kent merkezinin biçimlenmesine olan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, çalışmada öncelikle süreç içerisinde oluşturulan harita ve kent planları ayrıntılı ele alınacak ve kentin planlama süreci bağlamında Bursa Tarihî Kent Merkezi’nin yaşadığı değişimler değerlendirilecektir. Günümüzde kent için geçerli olan mevcut planlama çalışmalarının ise, tarihî kent merkezinin mekânsal ve işlevsel yapısına ilişkin temel kararları üzerinde durulacaktır.  
 
Anahtar kelimeler: kentsel gelişme, dönüşüm, tarihî ticaret merkezi, Bursa 

Historical environment reflects socio cultural and economic values and lifestyle of past. Historical environments, is the expression of a large backlog in terms of the relationships between naturestructure and structure-people. Organized within a traditional structure, these spaces have survived until today with their altering meanings and different identities as well as the restructuration they went through because of the socio-economic transformation processes. Besides, they are not only shopping areas or consumption spaces but also urban areas with a traditional style of manufacture and crafts.  Historic commercial centres are subject to continuous change and transformation due to the changing socio-economic and cultural structure and relations of production and consumption.  Unplanned development during the process of migration to cities after the 1950s, illegal housing and the increase of rent in the city centres damaged urban patterns and historical heritage in Turkey. Preservation is considered as preventing investment and spatial development of the cities. There is an interaction between urban development and cultural heritage conservation. Regular and planned urbanization play an important role in the preservation of cultural assets. The preservation of cultural values in our country has determined the dynamics of urban development.  In this study, urban development planning and urban transformation project in urban development process of Bursa is to evaluate the impact of the formation of the historical city center. In this context, firstly the maps and city plans will be discussed in detail. Secondly the city's planning process will be evaluated in the context of the changes that the historical city center of Bursa. Nowadays, the current existing planning for the city, the historic city center will focus on basic decisions about the spatial and functional structures. 
 
Keywords: urban development, urban transformation, historical city centre, Bursa