Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, cilt.6, sa.2, ss.40-54, 2025 (Hakemli Dergi)
Osmanlı Devleti’nin son döneminde etkili olan İttihat ve Terakki
Cemiyeti ile Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarını şekillendiren
kadrolar arasında önemli bir süreklilik gözlemlenmektedir.
Eğitim politikaları açısından her iki dönem bazı yönleriyle
benzerlikler taşısa da bu iki dönem arasında hedef, yöntem ve
ideolojik temeller bakımından belirgin farklılıklar vardır. Bu
bağlamda, İttihat ve Terakki Dönemi ile Erken Cumhuriyet
Dönemi eğitim politikalarının karşılaştırmalı olarak ele
alınması, bu çalışmanın temel amacıdır. İttihat ve Terakki
Dönemi’nde eğitim politikalarının temel hedefi, imparatorluğun
çok uluslu yapısını koruyarak merkezi bir otorite inşa etmek ve
Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük ideolojileri arasında
denge kurulmak istenmiştir. Eğitimde milli birlik ve toplumsal
bütünlüğün sağlanması amaçlanarak, modern bilim ve teknik
derslerinin müfredata eklenmesine yönelik adımlar atılmıştır.
Erken Cumhuriyet Dönemi ise daha radikal ve yapısal bir
dönüşüm sürecine sahne olmuş ve bu dönemde yapılan inkılâp
ve faaliyetler ile eğitim, laik, bilimsel ve ulusal temellere
dayandırılmaya çalışılmıştır. Her iki dönemde de eğitim bir
modernleşme aracı olarak görülmüş, ancak araçsallaştırma
biçimleri farklılık göstermiştir.