Okuma Eğitimiyle İlgili Temel Bilgiler


Kardaş M. N. , Tunagür M.

OKUMA EĞİTİMİ, MUSTAFA KAYA,MEHMET NURİ KARDAŞ, Editör, Pegem Akademi, Ankara, ss.1-25, 2020

  • Basım Tarihi: 2020
  • Yayınevi: Pegem Akademi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.1-25
  • Editörler: MUSTAFA KAYA,MEHMET NURİ KARDAŞ, Editör

Özet

Okuma, fiziksel ve zihinsel etkinliklerin eşgüdüm içinde işlediği karmaşık bir

dil becerisidir. Dilin anlama boyutunda işlev gören bu dil becerisi insanın varoluşu

kadar eskidir. İlk dönemlerden itibaren tabiatı, evreni, insan ve hayvan davranışlarını

kavramak/okumak anlamlarında kullanılan bu kavram günümüzde bu anlamlara

ek olarak yazılı metin ve görsel okuma görevlerinde kullanılmaktadır. Kişi

yaşamında vazgeçilemez bir öneme sahip bu becerinin her yönüyle anlaşılması ve

yeni nesillere öğretilmesi için geçmişte olduğu gibi günümüzde bir öğrenme alanı

olarak öğretim programlarında önemli yer edinmektedir. Okuma eylemi, okuma

sürecinin iyi anlaşılması için yeni kavramlar, terimler türetilmiştir/türetilmektedir.

Bu çalışmanın temel kavramlar bölümünde bu kavramların bir bölümüne yer

verilmiştir.Okuma tarih boyunca insan yaşamının merkezinde yer almıştır. Sümerlerin

3200’de yazıyı bulmalarıyla daha büyük önem kazanan okuma kültürel ve dini törenler

okuma eksenli gerçekleştirilmiştir. Gazete ve kitapların basılması/yazılmasıyla

birlikte bilgi edinmenin temel yolu sesli okumalar yapmak olmuştur. Sesli

okumalarla okuma bilmeyenlere de ihtiyaç duydukları bilgiler aktarılmıştır. Başlarda

elit kesime has bir meziyet olan okuma daha sonra halkın geneli tarafından

öğrenilen bir uğraşı ve bilgi edinme biçimi olmuştur. Metin çeşitliliğinin zamanla

artması ile başlarda salt dini metinlere dayalı yapılan okumalar yerini aydınlanma

fikri eksenindeki metinlere bırakmıştır. Bu dönemle birlikte politik, ekonomik,

dini ve kültürel vb. faaliyetlerin merkezinde okuma hep yer almıştır. Cumhuriyetin

ilanından sonra hazırlanan Türkçe dersi öğretim programlarında da bir dil

becerisi olarak kendine geniş yer bulmuştur.

2005 yılında öğretim anlayışının değişmesiyle birlikte Türkçe öğretim programlarında

da köklü bir değişikliğe gidilmiştir. Yapılandırmacı öğretim anlayışına

uygun hazırlanan programlarda tematik anlayış benimsenmiş, öğrenci merkezli,

yaparak-yaşayarak gerçekleşecek öğrenmeler önemsenmiştir.

Tematik ( “Erdemler”, “Millî Kültürümüz”, “Millî Mücadele ve Atatürk” ) yaklaşım

esas alınarak hazırlanan 2017, 2018 ve güncel öğretim programında okuma

kazanımları, metin içi, metin dışı ve metinler arası okuma yoluyla anlam oluşturmayı

sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır (MEB, 2017; 2018; 2019)

2019 Türkçe Öğretim Programı’nda okuma öğrenme alanına diğer alanlara

kıyasla daha geniş yer verilmiştir. Programda okuma öğrenme alanı ile ilgili toplam

245 kazanım yer almaktadır. Millî Eğitim Temel Kanunu’nda ifade edilen

Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda hazırlanan

program ile öğrencilerin;

• Okuma, dinleme/izleme, konuşma ve yazma becerilerinin geliştirilmesi,

• Okuduğu, dinlediği/izlediğinden hareketle, söz varlığını zenginleştirerek

dil zevki ve bilincine ulaşmalarının; duygu, düşünce ve hayal dünyalarını

geliştirmelerinin sağlanması,

• Okuma, yazma sevgisi ve alışkanlığını kazanmalarının sağlanması,

• Bilgiyi araştırma, keşfetme, yorumlama ve zihinde yapılandırma becerilerinin

geliştirilmesi,

• Basılı materyaller ile çoklu medya kaynaklarından bilgiye erişme, bilgiyi

düzenleme, sorgulama, kullanma ve üretme becerilerinin geliştirilmesi,

• Okuduklarını anlayarak eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmelerinin

ve sorgulamalarının sağlanması amaçlanmıştır.