The Effect of Nasimi on the Divan of Misali According to the Imitation Poems


Creative Commons License

Aslan M.

Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, no.Yûnus Emre'den Mehmed Âkif'e Şiir Özel Sayısı, pp.215-241, 2021 (Peer-Reviewed Journal)

Abstract

The tradition of writing imitation poem in Divan literature is quite common. Many imitation poem compilations, whose compilers are known or unknown, are one of the biggest proofs of this. So much so that some researchers have characterized divan literature as imitation poem literature. What is known about Misali’s life does not go beyond rumors. 16th century divan poet Misali is one of the poets who is famous for his Hurufism and uses this thought / belief widely in his poems. Many of Misali's poems, who have a very voluminous Divan, were written as imitation poems to Nesimi's poems. It is known that Nesimi is a very common poet both in imitation poem compilations and other poetry compilations and conks. In order to understand what a great influence he had on divan poets, it is sufficient even to examine the imitation poem compilation Mecma'un-nezair, which Nazmi compiled in the 16th century. However, Nesimi has a more intense influence on Hurufi poets such as Misali, Muhiti and Arshi. While the other divan poets mostly arranged the love poems of Nesimi, the Hurufi poets mostly arranged the poems in which he dealt with the Hurufism thought. The aforementioned nazires, on the other hand, were generally written with the aim of explaining the Hurufism creed to people, not with the claim of being a poet or with the enthusiasm of surpassing Nesimi. For this reason, the works of Nesimi, who was both a good poet and a Hurufi leader, were arranged in large numbers and mostly in the context of Hurufism. In this study, we will study on Misali’s imitation poems. Our aim is to reveal how influential Nesimi was on Misali, to determine the artistic level of Misali's poems, and to make some determinations about the content and purpose of writing the works in question. 

Divan edebiyatında nazire yazma geleneği oldukça yaygındır. Derleyeni bilinen ya da bilinmeyen pek çok nazire mecmuası bunun en büyük kanıtlarından biridir. Öyle ki bazı araştırmacılar divan edebiyatını nazire edebiyatı olarak vasıflandırmışlardır. Hayatına dair bilinenler rivayetlerden öteye gitmeyen XVI. asır divan şairi Misâlî Hurufiliğiyle meşhur olan ve bu düşünceyi/inancı şiirlerinde yaygın bir biçimde işleyen şairlerden biridir. Oldukça hacimli bir Divan’a sahip olan Misâlî’nin pek çok gazeli Nesîmî’nin gazellerine nazire olarak yazılmıştır. Nesîmî’nin gerek nazire mecmualarında gerek diğer şiir mecmualarında ve cönklerde oldukça sık rastlanan bir şair olduğu malumdur. Onun divan şairleri üzerinde ne kadar büyük bir etkisi olduğunu anlamak için yalnızca Edirneli Nazmî’nin XVI. yüzyılda derlediği nazire mecmuası Mecma’un-nezair’i incelemek bile yeterlidir. Bununla beraber Nesîmî’nin Misâlî, Muhîtî ve Arşî gibi Hurufi şairler üzerinde daha yoğun bir etkisi bulunmaktadır. Diğer divan şairleri Nesîmî’nin çoğunlukla âşıkâne gazellerini tanzir ederken Hurufi şairler çoğunlukla onun Hurufilik düşüncesini konu aldığı gazellerini tanzir etmişlerdir. Söz konusu nazireler ise genellikle şairlik iddiasıyla ya da Nesîmî’yi geçme hevesiyle değil Hurufilik akidesini insanlara anlatma amacıyla kaleme alınmıştır. Bundan dolayı hem iyi bir şair hem de bir Hurufi büyüğü olan Nesîmî’nin eserleri oldukça fazla sayıda ve çoğunlukla Hurufilik bağlamında tanzir edilmiştir. Bu çalışmada XVI. asır divan şairi Hurufi Misâlî’nin XIV-XV. asır divan şairi Nesîmî’nin gazellerine yazdığı nazireler tespit edilecek ve bu nazirelerin niteliğine dair gerek gazel gerek beyit düzeyinde mukayeseli bir inceleme yapılacaktır. Amacımız Nesîmî’nin Misâlî üzerinde ne kadar etkili olduğunu ortaya koymak, Misâlî’nin Nesîmî’yi tanzir ettiği gazellerinin sanatsal düzeyini tespit etmek ve söz konusu eserlerin içeriğine ve yazılış amacına dair bazı sonuçlara ulaşmaktır.