Arap Gramer İlmi Çalışmalarında Eleştiri: Batalyevsî Örneği


Çıkar M. Ş. , Ecer C.

İslam Düşüncesinde Eleştiri Kültürü ve Tahammül Ahlakı, Muş, Türkiye, 28 - 29 Mayıs 2021, cilt.1, sa.1, ss.1-10

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Muş
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-10

Özet

Arap gramer ilminin ilk döneminden itibaren toplumun ihtiyaçlarına göre kendini sürekli yenilediği görülmektedir. Gramer ilmi konularının kimi zaman mukaddime ve muhtasar gibi başlıklarla kısaltılarak ele alındığı gibi kimi zaman ise konuların daha iyi anlaşılması için şerh ismiyle daha detaylı bir şekilde yenilendiğine şahit olmaktayız. Muhtasar adlı eser sahipleri, fazla gördükleri konuları çıkararak aslında bir eleştiri de ortaya koymuş olmaktadırlar. Şerh ismi ile sunulan eserlerde ise anlaşılmayan bir konuyu daha detaylı bir şekilde ortaya koyma düşüncesiyle birlikte şerh edilen eser sahibinin aksine fikirler zikredilerek eleştiriler de yapıla gelmiştir.

     Arap gramer ilmi tarihinde önemli bir yer tutan dilcilerden birisi de Ebu’l-Kasım ez-Zeccacî’dir. Zeccaci’nin yazmış olduğu el-Cümel fi’n-nahv adlı eseri büyük ilgi görmüş ve onlarca şerh yazılmıştır. İbnü’s-Sid el-Batalyevsî ise bir şerhten ziyade eseri eleştiri niyetiyle Kitabu’l-hulel fi islahil-halel min Kitabi’l-Cümel/Cümel Kitabındaki Hataları Düzeltme Üzerine eserini yazmıştır.

          Biz de bu çalışmamızda böylesi bir eserin yazılmasına yol açan sebepler ile birlikte içeriğini temel alarak Batalyevsî’nin geliştirmiş olduğu eleştiri yöntemi üzerinde durmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler: Zeccacî, Batalyevsî, Şerh, Gramer Eleştirisi