Berawirdkirna Destanên Beowulf û Rustemê Zal ji aliyê Tîpolojiya Lehengî ve

Aykaç Y.

ULUSLARARASI DİLBİLİM VE KARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT KONGRESİ -II, Mardin, Türkiye, 15 - 16 Mayıs 2025, ss.24, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Mardin
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.24
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Beowulf, di serdema Anglo-Saksonê de yek ji wan destanên epîk ên giring e. Ev destana epîk bi awayekî menzûm qehremantî û têkoşîna leheng Beowulfî li pêşberî cinawirên tehdîtkar vedigêre. Destan temayên wekî qehremantî, rûmet, fedakarî û şerên ji bo civata xwe dihewîne. Leheng Beowulf bi cesaret û qeweta xwe ji bo parastina gelê xwe dikeve nav şerên mezin. Herwisa destana Rustemê Zal jî yek ji wan destanên giring ên edebiyata kurdî ye ku di destanê de li ser qehremantiya Rustem tê sekinîn û têkiliya wî ya bi bavê wî Zal û dêya wî Rudabe re û herwiha şerên wî gelek caran dibe mijarên vê destanê. Rustem ne tenê bi qehremantiya xwe, lê di heman demê de bi peywendiya wî ya malbatî û berpirsên wî yên civakî jî derdikeve pêş. Di vê destanê de digel qehremantiya Rustem, têkoşîna wî ya hundirîn, evîndariya wî, têkiliyên wî yên malbatî û civakî jî bi awayekî berfireh cih digire. Armanca vê pêşkêşiyê muqayesekirina du destanên epîk ên aîdê du miletên cuda ye, Beowulf û Rustemê Zal, ji aliyê tîpolojiya qehremantiyê ve û dîsa ji aliyê çandî û edebî ve nirxandina manendî û cihêtiyên wan destanan e. Ji ber ku di herdu destanan de temayên wekî qehremantî, fedakarî, şer û berpirsên civakî cih digirin, lewma jî di vê xebata berawirdî de armanca me tekezkirina gerdûnîbûn û resentiya lehengên herdu destanan e. Di vê pêşkêşiyê de bi rêya edebiyata berawirdî nirxandinek bê kirin û di destanên Beowulf û Rustemê Zal de leheng, hêz, cesaret, rêwitiyên ji bo şer, berpirsên civakî û têkiliyên malbatî û mijarên bi vî rengî dê bêne analîzkirin û tîpolojiya lehengan bêne tesbîtkirin. Di vê pêşkêşiyê de em ê tenê li ser tîpolojiya leheng rawestin û xebata xwe bi vî şiklî sînordar bikin. Herwiha bi awayekî giştî em ê li ser peywendiyên civakî, normên sosyal û bandorên wan ên li ser lehengî jî rawestin. Di encama vê xebatê de em ê bibînin ku tîpolojiya lehengên herdu destanan herçiqas aîdê çandên cihê bin jî lê ji aliyê qehremantî, hêz û fedakariyê ve û herwisa di çarçoveya temayên gerdûnî de fîgurên nêzîkî hev in.