Akademik Veri Yönetim Sistemi
Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.9, sa.1, ss.106-121, 2025 (Hakemli Dergi)
Öz
Önemli nüfus hareketleri tarihin ilk dönemlerinden
itibaren insanlığın seyrini derinden etkilemiştir. Bu durum
tarihi olaylar incelendiğinde daha belirgin şekilde
anlaşılmaktadır. Meydana gelen nüfus hareketleri çeşitli
nedenlerden ötürü ya kediliğinden vuku bulmakta ya da
göçün olduğu bölgede egemen olan gücün baskıcı siyaseti
neticesinde meydana gelmektedir. Her durumda da meydana
gelen nüfus hareketlilikleri büyük yıkımlara ve acılara yol
açmaktadır. Ancak yaşanan nüfus hareketlilikleri dikkatli ve
insani endişelere mahal vermeden planlı olursa neticeleri daha
hafif olur. Yine meydana gelen göçlerle birlikte yapılan iskân
faaliyetleri planlı programlı olduğunda yaşanan göçler ve
meydana gelen kayıplar daha hafif düzeyde olur. Bu şekilde
Türk tarihinde de nüfus hareketlilikleri sürekli olmuştur. Bu
hareketliliklerle Orta Asya’da Anadolu’ya yapılan ve uzun
seneler devam eden göçlerle Anadolu coğrafyası bambaşka bir
hal almıştır. Göçlerle coğrafyanın nüfus yapı büyük oranda
değişerek coğrafya yeni bir yapıya sahip olmuştur. Bu göçlerle
gelen Türkmenler önce Türkiye Selçuklularının sonra ise
Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda rol almışlardır. Batı
Anadolu’da kurulan Osmanlılar, Selçuklulardan kalan mirası
da devralarak kuruluştan itibaren göçebe Türkmen boylarına
uygun yerler tahsis ederek planlı iskânlar yapma eğilimine
olmuştur. Çalışma Osmanlı’nın kuruluşundan XVII. yüzyılın
başlarına kadar yaşanan önemli nüfus hareketlilikleri ve aynı
doğrultuda yapılan iskân faaliyetleri verilmeye çalışılacaktır.
Çalışmanın hazırlanmasında Osmanlı arşiv vesikaları başta
olmak üzere dönem ana kaynakları ve bazı telif eserlerden
faydalanılacaktır
Abstract
Significant population movements have deeply affected
the course of humanity since the early periods of history. This
situation is understood more clearly when historical events
are examined. Population movements that occur either occur
spontaneously for various reasons or occur as a result of the
oppressive policies of the power that dominates the region
where the migration takes place. In any case, the population
movements that occur lead to great destruction and suffering.
However, if the population movements that occur are planned
carefully and without causing any humanitarian concerns,
their consequences will be milder. Again, when the settlement
activities carried out together with the migrations that occur
are planned and programmed, the migrations and losses that
occur will be milder. In this way, population movements have
been continuous in Turkish history. With these movements,
the migrations that started in Central Asia to Anatolia and
continued for many years, the geography of Anatolia took a
completely different form. The demographic structure of the
geography changed significantly with the migrations and the
geography gained a new structure. The Turkmens who came
with these migrations played a role in the establishment of
the Seljuks of Turkey and then the Ottoman State. The
Ottomans, who were established in Western Anatolia, took
over the legacy left by the Seljuks and from the very
beginning, they tended to make planned settlements by
allocating suitable places to the nomadic Turkmen tribes. The
study will try to give the important population movements
that took place from the foundation of the Ottoman Empire
to the beginning of the 17th century and the settlement
activities carried out in the same direction. In the preparation
of the study, the main sources of the period, especially the
Ottoman archive documents and some copyrighted works will
be used