Güneydoğu Anadolu orojenik kuşağı, farklı yaş ve litolojilere sahip birimlerin tektonik olarak bir araya gelmesi ile oluşmuştur. Bu kuşak içerisinde yer alan Orta Eosen yaşlı yastık yapılı bazaltik kayaçlar ve sedimanter birimler genel olarak Maden Karmaşığı olarak isimlendirilirler. Maden Karmaşığı içerisindeki volkanik kayaçların tanımlaması, yaşlandırılması, kökeni ve yapısal konumu oldukça tartışmalıdır. Bu çalışma, Çatak- Van bölgesinde Maden Karmaşığı volkanik birimlerinden alınan örneklerin petrolojik olarak incelenmesini ve bazaltların oluşum mekanizmasının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Bazaltik kayaçların petrografik incelemeler sonucunda, bazaltik kayaçlarda fenokristal olarak pilajiyoklaz+piroksen+olivin fenokristalleri yer alırken hamurda ise plajiyoklaz+piroksen+olivin±opak mineraller ile karakteristiktir. Bazaltlar genel olarak hipokristalin dokudadır. Bazaltik kayaçlarda gözlenen klorit ve epidot minerallerinin varlığı bu kayaçların düşük dereceli bir metamorfizmaya maruz kaldıklarını işaret etmektedir. Jeokimyasal analizler de bazaltlardaki düşük dereceli metamorfizma ve hidrotermal alterasyonun etkilerini desteklemektedir. Bölgede gözlenen yastık yapılı bazaltik kayaçlar, subalkalin-toleyitik ve geçiş karakterinde özellikler sunmaktadır. Maden Karmaşığı’na ait yastık bazaltların sığ derinliği temsil eden spinel lerzolit tipi bir manto kaynağından türediği belirlenmiştir. Jeokimyasal olarak, Th, Ta, Nb bakımından hafif bir zenginleşme ve hafif nadir toprak elementleri (LREE) [(La/Yb)N=2.1-3.6] bakımından da kısmen zengin birleşimde olmaları bu kayaların daha zengin bir kimyaya sahip tüketilmemiş bir kaynaktan katkı aldığını göstermektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda, bölgede gözlenen yastık bazaltlarının ana ve iz element verileri birbirine benzer özellikler, bazaltları oluşturan magmanın zenginleşmiş bir kaynaktan ve benzer süreçlerden etkilenmiş olabileceğini göstermektedir.
The Southeastern Anatolia orogenic belt is formed by the tectonic amalgamation of units with different ages and lithologies. The Middle Eocene pillow-structured basaltic rocks and sedimentary units within this belt are generally referred to as the Maden Complex. The characterization, dating, origin, and structural position of the volcanic rocks within the Maden Complex are highly debated. This study aims to petrographically analyze samples taken from the volcanic units of the Maden Complex in the Çatak-Van region and to elucidate the formation mechanism of the basalts. As a result of petrographic examinations of the basaltic rocks, it was found that plagioclase, pyroxene, and olivine phenocrysts are present as phenocrysts in the basaltic rocks, while the groundmass is characterized by plagioclase, pyroxene, olivine ± opaque minerals. The basalts generally exhibit a hypocrystalline texture. The presence of chlorite and epidote minerals observed in the basaltic rocks indicates that these rocks have undergone low-grade metamorphism. Geochemical analyses also support the effects of low-grade metamorphism and hydrothermal alteration in the basalts. The pillow-structured basaltic rocks observed in the region exhibit subalkaline-tholeiitic and transitional characteristics. It has been determined that the pillow basalts of the Maden Complex originated from a spinel lherzolite-type mantle source representing shallow depth. Geochemically, a slight enrichment in Th, Ta, and Nb, along with a moderate enrichment in light rare earth elements (LREE) [(La/Yb)N=2.1-3.6], indicates that these rocks have received contributions from a more chemically enriched, unexhausted source. The studies conducted show that the major and trace element data of the pillow basalts observed in the region exhibit similar characteristics, suggesting that the magma forming the basalts might have been influenced by an enriched source and similar processes.
