HALKBİLİM PERSPEKTİFİNDEN TÜRKİYE’DE SÜRELİ YAYINLARDA EPİK DESTANLAR ÜZERİNE İNCELEMELER (1930-1980)
KutBilim Journal of Social Sceinces and Arts, cilt.5, sa.2, ss.1-17, 2025 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 5 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2025
- Dergi Adı: KutBilim Journal of Social Sceinces and Arts
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus, Asos İndeks
- Sayfa Sayıları: ss.1-17
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türk halkbilimi tarihi, geniş ve derinlikli bir şekilde incelenmelidir. Bu kapsamda sözlü kültür türlerinin tarihî perspektifle incelenmesi gerekmektedir. Türk epik destan geleneği ile ilgili çalışmaların Türkiye’deki sürecinin detaylı bir incelemesinin halkbilim araştırmaları ile birlikte Türk düşüncesinin dönüşüm evrelerini anlamaya da katkısı olacaktır. Bu makale, 1930-1980 yılları arasında süreli yayınlarda yer alan ve Türk halkbilimi çerçevesinde üretilen destan türü ile ilgili yazıların tespiti, içerik analizi ve seçilmiş yazıların betimsel değerlendirilmesi yoluyla temel yaklaşımları belirlemek için yazılmıştır. Destan türü ile ilgili metinlerin tespiti için folklor bibliyografyaları, Millî Kütüphane Makaleler Bibliyografyası, İslam Araştırmaları Merkezi’nin (İSAM) makaleler veri tabanı, Ulusal Tez Merkezi sistemindeki dergi indeksleri ile ilgili tezler, Millîyetçi Dergiler projesindeki metinler taranmıştır. Destan türü ile ilgili öne çıkan isimler tespit edilmiştir. 19. yüzyıl ile birlikte Türk destan geleneği bilimsel incelemelere konu edilmeye başlamıştır. Özellikle Çarlık Rusya sınırları içerisindeki Türk halklarının destanları ile ilgili çalışmalar 19. Yüzyılın ikinci yarısında sistemleşmiş ve nicelik olarak artmıştır. Türkiye sahasında destan incelemeleri II. Meşrutiyet sonrası dönemde başlamıştır. 1914 sonrası dönemde ise Ziya Gökalp, M. Fuad Köprülü, Ali Canip ve Hilmi Ziya gibi isimlerin etrafında destan türü, destanların millet hayatındaki yeri ve millî bir destan oluşturulması imkânı etrafında tartışmalar yapılmıştır. 1930’ların başında destanlar ve Türk destanlarıyla ilgili görüşleriyle Zeki Velidi Togan’ı ve Abdulkadir İnan’ı da bu listeye eklemek gerekir. 1930-1980 arası yapılan bu inceleme ile destan türüne yönelik çalışmaların kavram, incelenen metinler, yöntem ve teori bakımlarından sahip oldukları özellikler incelenmiştir.