Organ Bağışı Eğilimleri: Sağlık Durumu, Bilgi Kaynağı ve Dini Uygunluk Algısı Van İli
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, cilt.20, sa.2, ss.206-213, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 20 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.21763/tjfmpc.1821647
- Dergi Adı: Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.206-213
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği’ne başvuran bireylerin organ bağışına ilişkin bilgi ve tutumlarını ve bunlarla ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel tasarımla yürütülen araştırmaya 533 birey dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; anketin ikinci bölümü 19 çoktan seçmeli ve 1 açık uçlu sorudan oluşmuştur; analizlerde Pearson Ki-kare testi, Linear-by-Linear Association ve gerektiğinde Fisher’s Exact Test kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %76,2’si organ bağışını dini açıdan uygun bulmuş ve bu grupta bağış yapma eğilimi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p < 0,001). Kentte yaşayan bireylerde bağış eğilimi kırsal alanlara göre daha yüksektir (p = 0,005). Bağışla ilişkili tutumlar; bağışçıya duyulan güven, dini uygunluk algısı ve bilgiyle ilişkili değişkenlerle anlamlı ilişki göstermiştir. Kronik sağlık sorunu bildiren katılımcılar yaş gruplarına göre anlamlı farklılık göstermiştir. Katılımcıların %77,1’i anadilde bilgilendirmenin önemli olduğunu belirtmiş, dil bariyerinin farkındalık üzerinde etkili olabileceğini ifade etmiştir. Sonuç: Organ bağışı tutumları; özellikle dini algılar, bilgi kaynaklarının niteliği, ikamet yeri ve dil ile ilişkili gereksinimler gibi çok boyutlu faktörlerden etkilenmektedir. Toplumsal bilgilendirme eksikliği, dil bariyerleri ve güvenilir kaynaklara erişimin sınırlı olması bağış davranışını olumsuz etkileyen temel etmenlerdir.
Objective: This study aimed to evaluate knowledge and attitudes regarding organ donation and the associated factors among individuals attending the Family Medicine Outpatient Clinic of Van Yüzüncü Yıl University. Methods: A cross-sectional study was conducted with 533 participants. Data were collected through face-to-face questionnaires. The questionnaire included nine sociodemographic items and nineteen multiple-choice questions plus one open-ended question on organ donation attitudes. Associations between organ donation attitudes and related variables were analyzed using Pearson’s chi-square test, Linear-by- Linear Association, and Fisher’s Exact Test where appropriate. Results: A total of 76.2% of participants considered organ donation religiously appropriate, and this group showed significantly higher donation intention (p < 0.001). Donation willingness was higher among urban residents than among rural participants (p = 0.005). Significant associations were found between donation-related attitudes and trust in donors, perceived religious appropriateness, and information-related factors. Participants reporting chronic health problems differed significantly across age groups. Moreover, 77.1% emphasized the importance of receiving information in their native language, indicating that language barriers may influence organ donation awareness. Conclusion: Attitudes toward organ donation are shaped mainly by religious perceptions, information sources, place of residence, and language-related needs. Inadequate public information, language barriers, and limited access to reliable sources remain key obstacles to improving donation rates.