Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi


Bayer S., Bayram Ş., Yeler O.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.31, ss.160-174, 2026 (TRDizin)

Özet

Kentlerin yeşil alanları sosyal yaşam ve çevre dengesi için oldukça önemlidir. Peyzaj tasarımlarında, alanları uygun bölümlere ayırarak ekolojik dengenin korunması ve doğal yollarla en iyi sirkülasyon ağlarının oluşturulması gerekmektedir. Bu nedenle, alanların daha verimli kullanılabilmesi için tasarımlar hesaplamalı prensiplerle optimize edilmelidir. Voronoi diyagramları, belirli noktalara dayanarak bir alanı mantıksal bölgelere ayıran hesaplamalı bir yöntem iken Delaunay ise Voronoi diyagramının ikili grafiği olarak tanımlanmaktadır. Bu araçlar, özellikle parametrik ve veri odaklı yaklaşımlar için tasarım disiplinlerinde güçlü bir araç sağlamaktadır. Voronoi diyagramları, tasarım sürecinde mekânsal ilişkileri sağlamak ve doğal çevre gibi çeşitli verileri bir araya getirmek için kullanılabilmektedir. Bu yöntem ile alanların işlevsel olarak ayrıştırılması sağlanırken aynı zamanda bütünsel bir yaklaşım, mekânların oransal dengesi ve erişilebilirlik gibi tasarım kriterlerinin optimizasyonu sağlanmaktadır. Voronoi tabanlı çözümler, özellikle peyzaj mimarlığı, mimarlık ve kentsel tasarım gibi disiplinlerde, doğal formların taklidi, yaya dolaşımının yönlendirilmesi ve sürdürülebilir alan organizasyonları için yenilikçi ve esnek bir zemin oluşturmaktadır. Bu çalışma, peyzaj tasarımında Voronoi ve Delaunay diyagramlarının kullanımını inceleyerek yeşil alanların nasıl düzenleneceğini ve yaya sirkülasyonunun en iyi şekilde nasıl yönetilebileceğini araştırmaktadır. Çalışma, Van YYÜ Zeve Kampüsü yerleşkesi içerisinde bulunan Ziraat Fakültesi binasının yakın çevresini kapsayan yaklaşık 23.000 metrekarelik bir alanı kapsamaktadır. Bu yöntem, Voronoi ve Delaunay tabanlı yaklaşım için merkez odaklı tasarım önerilerinde dolaşım ağını sistematik bir şekilde hesaplamalı araçlarda karar destek potansiyelini ortaya çıkarmaktadır. Önerilen yöntem, erişilebilirlik performansını farklı senaryolar üzerinden nicel olarak analiz ederek hem literatüre metodolojik katkı sunmakta hem de veri temelli tasarım süreçleri için geniş ölçekli uygulama potansiyeli taşımaktadır. Çalışmada, üretilen tasarım önerilerinin erişilebilirlik performansı açısından tutarlı sonuçlar ortaya koyduğu görülürken merkezi noktaların konumsal konfigürasyonlarına bağlı olarak dolaşım ağında mekânsal hiyerarşi ve erişilebilirlik ilişkilerinin farklılaştığı gözlemlenmiştir.

Urban green spaces are crucial for social life and environmental balance. In landscape design, it is essential to divide areas into appropriate sections to preserve ecological balance and create the best circulation networks through natural means. Therefore, designs must be optimized using mathematical principles to ensure more efficient use of space. Voronoi diagrams are a computational method that divides an area into logical regions based on specific points, while Delaunay is defined as the binary graph of the Voronoi diagram. These tools provide a powerful tool in design disciplines, especially for parametric and data-driven approaches. Voronoi diagrams can be used in the design process to establish spatial relationships and bring together various data such as the natural environment. This method allows for the functional separation of areas while also ensuring the optimization of design criteria such as a holistic approach, proportional balance of spaces, and accessibility. Voronoi-based solutions provide an innovative and flexible foundation for disciplines such as landscape architecture, architecture, and urban design, particularly for imitating natural forms, directing pedestrian circulation, and organizing sustainable spaces. This study examines the use of Voronoi diagrams in landscape design to investigate how green spaces can be organized and how pedestrian circulation can be best managed. The study covers an area of approximately 23,000 square meters, encompassing the immediate surroundings of the Faculty of Agriculture building within the Van YYÜ Zeve Campus. This method reveals the decision support potential in systematic calculation tools for circulation networks in center-focused design proposals for Voronoi and Delaunay-based approaches. The study observes that the generated design proposals produce consistent results in terms of accessibility performance, but that meaningful differences arise in the circulation network due to the spatial configurations of the central points.