Gecekondulaşma, Gecekondu Yönetimi ve Kentler Ekseninde Türkiye’de Kentsel Dönüşüm Politikaları


İzci F., Atmaca Y.

Kartepe Zirvesi: Dirençli Şehirler ve Şehrin Dönüşümü, Kocaeli, Turkey, 24 - 27 March 2022, pp.75-97

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Kocaeli
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.75-97
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

Gecekondu, toplumsal yapısı ile daha çok sermaye ve emek arasındaki ilişkilere yüklediği anlam çerçevesinde değerlendirilmektedir. Yasal olmadan ve daha çok az gelirli kimseler tarafından yapılan gecekondular, bir şehirdeki sosyal gelişim ve kalkınma düzeyinin olumsuz bir gösterimidir. Türkiye’de gecekondulaşma sorununu doğuran en önemli faktör, kentleşmedir. Kırdaki yaşamın iticiliği ile birlikte kentteki yaşamın çekiciliği kentleşme sürecine etki etmektedir. Daha çok ekonomik gerekçeler ile kente göç eden kesimler büyük oranda konut sıkıntısı yaşamaktadır. Bunun sonucunda da izin almadan illegal yollarla konut yapma girişiminde bulunulmaktadır. Hiçbir alt yapısı olmayan bu konutlar çok geçmeden alan olarak büyümekte ve barınma noktasında da sorun oluşturmaktadır. Bu durum, kente canlılık kazandırmada ve kentsel yenilenmede önemli bir rol oynayan kentsel dönüşüm paradigmasını gündeme getirmektedir. Kentsel dönüşüm, ekonomik, sosyal, kültürel ve fiziksel boyutları ile çarpık kentleşme ve gecekondulaşma sorununu azaltmayı amaçlamakta, sürdürülebilir bir iyileşmeyi öngörmektedir.

Bu bağlamda bu çalışmada, dirençli kentlerin gelişiminde bir engel olarak görülen gecekondulaşma ve gecekondu sorunlarına yer verilmektedir. Gecekondu sorunlarının çözümünde bir öneri olarak öngörülen kentsel dönüşüm politikaları üzerinde durulmaktadır. Bununla birlikte, 1966 yılından bugüne uygulamada olan 775 sayılı gecekondu kanunu fonksiyonel boyutuyla incelenmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması ve içerik analizinin yapıldığı çalışmada, Türkiye’nin gecekondu sorunlarını çözmeye yönelik çok önemli kentsel dönüşüm projeleri ortaya koyduğu ancak etkili bir gecekondu yönetimi için ilgili kanunda bir takım değişiklikler yapılması gerektiği ortaya konulmuştur.