Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sosyoloji Divanı, cilt.12, sa.23, ss.67-90, 2024 (Hakemli Dergi)
Ülkelerin sınır bölgelerinde yapılan ticari faaliyetler eski dönemlere kadar dayanmaktadır. Ulus devlet sınırlarının inşa edilmesiyle birlikte sınırın faklı tarafında kalan ve kültürel, etnik, akrabalık/aşiret bağları bulunan toplulukların yaptıkları ticari faaliyetlerin bazıları kaçakçılık olarak değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu çalışma, sınır bölgelerindeki toplulukların ulus devlet sınırlarının katılığına ve yine ulus devletlerin dönüştürücü gücüne rağmen oluşturdukları yeni dinamikler aracılığıyla kaçakçılığı sürdürme biçimlerine odaklanmaktadır. Bir diğer ifade ile bu çalışma, Van'ın Başkale ve Saray ilçelerinin sınır köylerindeki akrabalık ilişkilerinin ve aşiret yapılarının kaçakçılık üzerindeki etkilerini konu edinmektedir. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak Van’ın Başkale ve Saray ilçelerininde yapılan görüşmelerden elde edilen verilerinden yararlanılmıştır. Öne çıkan bulgular arasında; kaçakçılığın bölgede meydana gelen dönüşümlerle birlikte; kültürel, etnik, sosyal ve ticari ağlar aracılığıyla yapıldığı, akrabalık ve aşiret yapılarının ise bu ticareti yapmada önemli etkenler arasında yer aldığı ifade edilmektedir. Yanı sıra kaçakçılığın yapılmasında güven ve sadakat gibi manevi duyguların, bu faaliyeti yapmadaki rolünün önemli olduğu tespit edilmesidir. Dolayısıyla kaçakçılık, aşiret ve akrabalık ilişkileri üzerinden yapıldığında daha güvenli, iletişimin kolay gerçekleştiği, zaman ve ücret anlamında kârlı bir şekilde yapılabildiği ortaya çıkmıştır. Kaçakçılık yapılırken akrabalık ilişkileri açısından Başkale ve Saray ilçeleri arasında her hangi bir farklılık görülmezken aşiret yapılarının etkisi açısından önemli farklılıklar görülmüştür. Başkale’de aşiret yapıları kaçakçılığı kolaylaştıran önemli bir etkiye sahipken, Saray ilçesinde ise kolaylaştırıcı bir etkisi bulunmamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sınır, Kaçakçılık, Aşiret yapısı, Akrabalık ilişkileri.