FİNANSAL GELİŞMİŞLİK Mİ GELİR EŞİTSİZLİĞİNİ ŞEKİLLENDİRİYOR, YOKSA TAM TERSİ Mİ? TÜRKİYE İÇİN TODA-YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI
13th INTERNATIONAL SOCRATES CONGRESS OF SOCIAL SCIENCES , Tunceli, Türkiye, 14 - 16 Mayıs 2026, ss.530-531, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Tunceli
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.530-531
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Finansal gelişmişlik ile gelir eşitsizliği arasındaki ilişkinin yönü, kalkınma iktisadı literatüründe hâlâ tartışmalı bir konudur. Bu çalışma, Dünya Bankası Kalkınma Göstergeleri (WDI) veri tabanından derlenen Gini katsayısı (SI.POV.GINI), özel sektöre verilen yurt içi kredinin GSYH’ye oranı (FS.AST.PRVT.GD.ZS) ve borsa işlem hacmi devir oranı (CM.MKT.TRNR) serilerini kullanarak, Türkiye için 1990-2023 dönemini kapsayan bu nedensellik yönünü Toda Yamamoto yaklaşımıyla sınamaktadır. ADF birim kök testleri, Gini ve borsa işlem hacminin düzeyde durağan olmadığını (I(1)) göstermiş; VAR(3) modeli üzerinden dmax=1 alınarak VAR(4) tahmin edilmiş ve Wald testleriyle nedensellik yönleri sınanmıştır. Bulgular, beklenenin aksine, finansal gelişmişlikten gelir eşitsizliğine değil, gelir eşitsizliğinden kredi genişlemesine doğru istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisi ortaya koymaktadır (Wald=17,54; p=0,002); kredi hacminden Gini’ye, borsa işlem hacminden Gini’ye ve Gini’den borsa işlem hacmine doğru ise anlamlı bir nedensellik tespit edilmemiştir. Bu bulgu, Türkiye örnekleminde gelir dağılımındaki değişimlerin bankacılık sektörü kredi arzını öngördüğünü, tersinin ise geçerli olmadığını düşündürmektedir; bu durum, finansal içermenin eşitsizliği azaltacağı yönündeki yaygın varsayımın en azından Türkiye bağlamında sorgulanmasını gerektirmektedir. Küçük örneklem büyüklüğü (N=34) ve kredi serisinin bir bölümünün doğrusal enterpolasyonla tamamlanmış olması nedeniyle bulgular kesin değil, keşifsel nitelikte değerlendirilmeli ve ARDL sınır testi gibi alternatif yöntemlerle doğrulanmalıdır.
The direction of the relationship between financial development and income inequality remains a contested issue in the development economics literature. This study tests the direction of causality for Türkiye over the period 1990–2023 using the Toda-Yamamoto approach, employing series compiled from the World Bank Development Indicators (WDI) database: the Gini coefficient (SI.POV.GINI), domestic credit to the private sector as a share of GDP (FS.AST.PRVT.GD.ZS), and stock market turnover ratio (CM.MKT.TRNR). ADF unit root tests indicate that the Gini coefficient and stock market turnover are not stationary at levels (I(1)); a VAR(4) model is estimated with dmax = 1 based on a VAR(3) model, and causality directions are tested via Wald tests. Contrary to expectations, the findings reveal a statistically significant causality running not from financial development to income inequality, but from income inequality to credit expansion (Wald = 17.54; p = 0.002); no significant causality is found from credit volume to Gini, from stock market turnover to Gini, or from Gini to stock market turnover. This finding suggests that, in the Turkish sample, changes in income distribution predict banking sector credit supply, while the reverse does not hold; this calls into question, at least in the Turkish context, the common assumption that financial inclusion will reduce inequality. Due to the small sample size (N = 34) and the fact that part of the credit series was completed via linear interpolation, the findings should be regarded as exploratory rather than definitive and should be validated with alternative methods such as the ARDL bounds test.