Farklı Yönleriyle Taşın Halk Kültüründeki Yeri

Solmaz M.

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, cilt.17, sa.3, ss.741-750, 2026 (TRDizin)

Özet

Kimi zaman barınak yapmak, kimi zaman inancı yansıtmak, kimi zaman estetik görünümlü zarafet örneği sanat eserleri ortaya

koymak amacıyla insanoğlu, emek ve enerji sarf ederek, taşı en ideal şekle sokmaya çalışmış, anıtsal yapıları günlük kullanımın

vazgeçilmezleri arasına koymuş, pipo, tespih gibi ürünlerle yanından hiç ayırmamıştır. Bir taraftan fakirin sığındığı kulübe formunda

iken diğer taraftan zenginlerin ve gücü elinde bulunduranların gösteriş aracı durumuna dönüşmüş, düşman saldırılarından korunmak

için kale şekline bürünmüştür. Yumuşak dokulu olanlar; sanat eserleri, heykeller gibi farklı yapıtların elde edilmesi için kullanılırken

sert olanlar; yol, bariyer yapımı gibi daha dayanıklı olması gereken alanlarda kullanılmışlardır. Ancak her iki formda da duyguları

ortaya koymak için edebiyatın alanına girmiş; şiirlere, deyimlere, atasözlerine konu olmuşlardır. Dünyanın oluşumundan günümüze

kadar olan bitenleri içinde saklayan, bir anlamda geçmiş zamanı günümüze taşıyan taş, içinde donmuş olan canlıların incelenerek

dönemin biyolojik yaşamını araştırmak için fırsatlar sunmuştur. Katmanları arasındaki farklılıklar, dünyanın kuruluşundan bu yana

geçen milyonlarca yıl süresince geçirdiği iklimsel olaylar, doğal afetler, dünyanın değişimi, dönüşümü gibi konular hakkında

insanlara, yorumlar yapıp geleceğini planlamaları için imkânlar tanımıştır. Çalışmamızda; bazen insanın doğa olaylarını

değiştirmesine araç olan, yerine göre inancının simgesi durumuna dönüşen, yaşamının her alanında kullandığı taşın, sadece cansız

bir nesne olmadığı, folklorun ayrılmaz bir parçası olduğu üzerinde durulmuştur.