Enflasyon ve Döviz Kuru Şoklarının Kuyruk Bağımlılığı: Türkiye İçin Copula Tabanlı Bir Yaklaşım
E&SS 2026 15th International Conference on Economics and Social Sciences , Toskent, Özbekistan, 10 - 12 Nisan 2026, ss.251-252, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Toskent
- Basıldığı Ülke: Özbekistan
- Sayfa Sayıları: ss.251-252
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Döviz kuru şoklarının enflasyon üzerindeki etkisinin, özellikle kriz dönemlerinde ortalama ilişkiden farklı ve daha güçlü bir yapı sergilediği düşünülmektedir. Bu çalışma, Dünya Bankası Kalkınma Göstergeleri (WDI) veri tabanından elde edilen tüketici fiyat enflasyonu (FP.CPI.TOTL.ZG) ve resmi döviz kuru yıl ortalaması (PA.NUS.FCRF) göstergelerini kullanarak, Türkiye’nin 1990-2023 dönemine ait enflasyon ve döviz kuru değişim oranı serileri arasındaki bağımlılık yapısını, klasik korelasyon ölçütlerinin ötesine geçerek copula yöntemiyle incelemektedir. Ampirik pseudo-gözlemler üzerinden Gaussian, Clayton ve Gumbel copula aileleri maksimum olabilirlik yöntemiyle tahmin edilmiş ve Akaike Bilgi Kriteri (AIC) ile karşılaştırılmıştır. Kendall tau (0,617), Spearman rho (0,814) ve Pearson korelasyonu (0,884) her üçü de yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Model karşılaştırmasında Gumbel copula en düşük AIC değeriyle (-31,50) en iyi uyumu sağlamış ve belirgin bir üst kuyruk bağımlılığı katsayısı (λ_üst=0,698) tespit edilmiştir; bu değer, simetrik Gaussian copula’nın (kuyruk bağımlılığı=0) ve alt kuyruk bağımlılığına odaklanan Clayton copula’nın (λ_alt=0,563; AIC=-11,16) sağladığı uyumdan belirgin şekilde üstündür. Bulgular, yüksek enflasyon dönemlerinin genellikle şiddetli döviz kuru değer kaybıyla eş zamanlı gerçekleştiğine ve bu iki değişkenin ilişkisinin sıradan dönemlerden çok kriz anlarında güçlendiğine işaret etmektedir. Yıllık gözlem sayısının (N=33) kuyruk bağımlılığı tahmini için standart örneklem büyüklüklerinin altında kalması nedeniyle, bulgular doğrulayıcı değil gösterge niteliğinde değerlendirilmeli ve aylık veriyle tekrarlanmalıdır.
The effect of exchange rate shocks on inflation is thought to exhibit a structure that differs from and is stronger than the average relationship, especially during crisis periods. This study examines the dependence structure between Türkiye’s inflation and exchange rate change series over the period 1990 2023, going beyond classical correlation measures, using a copula approach with indicators obtained from the World Bank Development Indicators (WDI) database: consumer price inflation (FP.CPI.TOTL.ZG) and official exchange rate annual average (PA.NUS.FCRF). The Gaussian, Clayton, and Gumbel copula families are estimated via maximum likelihood on empirical pseudo observations and compared using the Akaike Information Criterion (AIC). Kendall's tau (0.617), Spearman's rho (0.814), and Pearson correlation (0.884) are all found to be high and statistically significant. In the model comparison, the Gumbel copula provides the best fit with the lowest AIC value (−31.50) and exhibits a pronounced upper-tail dependence coefficient (λ_upper = 0.698); this value significantly outperforms the fit provided by the symmetric Gaussian copula (tail dependence = 0) and the lower-tail-focused Clayton copula (λ_lower = 0.563; AIC = −11.16). The findings indicate that high inflation periods generally coincide with severe exchange rate depreciation, and that the relationship between these two variables strengthens during times of crisis rather than in ordinary periods. Since the annual number of observations (N = 33) falls below standard sample sizes for tail dependence estimation, the findings should be interpreted as indicative rather than confirmatory and should be replicated with monthly data.