Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Tarih Ekseninde İçecek Kültürü Üzerine Bir Değerlendirme

Creative Commons License

Yargun F. E., Yücebaş F.

EUROASIA JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES & HUMANITIES, cilt.4, sa.12, ss.43-65, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

İçecek kültürünün temel çıkış noktası biyolojik bir ihtiyaç olsa da tarihsel süreç içerisinde bu ihtiyaç yalnızca hayatta kalma amacını aşarak keyif ve haz veren bir tüketim unsuruna dönüşmüştür. İçerdiği besin değerleri ve su oranıyla yaşamsal önem taşıyan içecekler, zamanla damak tadına hitap eden bir çeşitlilik kazanmıştır. Bu dönüşümde coğrafi koşullar, yerel bitki örtüsü, sosyo-kültürel yapı, ticaret ve teknolojik ilerlemeler belirleyici rol oynamıştır. Osmanlı’dan günümüze uzanan bu tarihsel çizgide şekillenen içecekler, Türk mutfağında kalıcı bir yer edinmiş ve toplumsal tercihlerde önemli bir yer tutmuştur. Bu içeceklerin tüketildiği, isimleriyle özdeşleşmiş özel mekânlar da bu kültürel yapının bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Geleneksel bitkisel içeceklerden başlayarak, teknolojik gelişmeler ve toplumsal dönüşümler neticesinde içecek türleri hem çeşitlenmiş hem de nitelik bakımından değişime uğramıştır. Ancak bu gelişmelerin yanında, doğallığın yitimi ve kültürel özgünlüğün zayıflaması gibi olumsuz etkiler de görülmüştür. Günümüzde yaygınlaşan kolay erişim, hızlı tüketim ve endüstriyel üretim anlayışı, geçmişin zengin içecek kültürünü sadeleştirerek ticarileştirmiştir. Dolayısıyla bugünkü içecek kültürü, bir yandan geçmişten gelen geleneksel tatları yaşatmaya çalışırken, diğer yandan modern yaşamın etkisiyle köklü bir dönüşüm süreci geçirmektedir.