Cumhurbaşkanı İnönü'nün TBMM'yi Açış Konuşmaları Bağlamında Türk Dış Politikası ve Türkçü-Turancı Akımlar (1939-1944)


Creative Commons License

Öztürkci A.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.49, ss.103-132, 2020 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 49
  • Basım Tarihi: 2020
  • Dergi Adı: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.103-132

Özet

II. Dünya Savaşında Türk dış politikası, savaşın

seyrine göre değişik görünümler aldı.

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü her yılın Kasım

ayının i lk gününde TBMM' de yapt ı ğ ı

konuşmalarla dış politikadaki farklılaşmaları

deklare etti. Türk dış politikasında tehdit

algısının yoğunluğu ve yakınlığı temel

belirleyici faktördü. Türkiye savaşın ilk

yıllarında (Eylül 1939- Haziran 1941) iki devasa

güç Almanya ve SSCB'nin işgal tehdidiyle karşı

karşıya kaldı. Barbarossa Harekâtı'ndan sonra

görece daha güvenli bir dönem geçirdi. Savaşın

sonucunun belli olmaya başlamasından sonra bu

defa SSCB'nin siyasal varlığına yönelik

düşmanca politikalarıyla yüzleşmeye başladı.

Türkiye, savaş boyunca elindeki bütün

diplomatik araçları kullanarak bağımsızlığını

korumaya ve işgal tehditlerini boşa çıkarmaya

çalıştı. Almanya yanlısı Türkçü-Turancı

akımlar da bu amaç doğrultusunda hükümetin

dış politikada kullandığı unsurlardan biri oldu.

Çalışmanın iki temel amacı söz konusudur.

Birincisi, Türk dış politikasındaki konjonktürel

değişimleri bu politikaların ana aktörü

İnönü'nün meclis konuşmaları üzerinden

irdelemektir. İkincisi dış politika da ki dönemsel

farklılıkların Türk hükümetinin Türkçü-Turancı

akımlara karşı politikalarına yansımalarını

belirlemektir.