TÜRKÇE EĞİTİMİNDE KULLANILAN YAPAY ZEKÂ ARAÇLARININ PEDAGOJİK ETKİNLİĞİ
EĞITIM ÖĞRETIM TEKNOLOJILERI ALANINDA ULUSLARARASI ARAŞTIRMALAR-III, Doç. Dr. Ebru Albayrak, Editör, Eğitim Yayınevi, Konya, ss.53-83, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.59617/efepub2026019
- Yayınevi: Eğitim Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Konya
- Sayfa Sayıları: ss.53-83
- Editörler: Doç. Dr. Ebru Albayrak, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Dijital hikâye anlatımı, anlatının sözlü, yazılı, görsel ve işitsel
bileşenlerini teknoloji destekli bir üretim sürecinde bir araya getiren
disiplinlerarası bir anlatı biçimidir. Bu yönüyle kavram, yalnızca geleneksel
hikâye anlatıcılığının dijital ortama aktarılması anlamına gelmemektedir;
aynı zamanda anlatı, tasarım, pedagojik amaç, kullanıcı deneyimi ve kültürel
temsil arasındaki ilişkinin yeniden kurulmasını gerektirmektedir. Çoklu
ortam tasarımı ise metin, ses, görüntü, hareket, etkileşim ve arayüz düzeni
gibi unsurların öğrenme, anlamlandırma ve kültürel aktarım süreçlerine
uygun biçimde yapılandırılmasını ifade etmektedir. Dolayısıyla dijital hikâye
anlatımı ile çoklu ortam tasarımı, çağdaş eğitim ortamlarında yalnızca teknik
bir materyal üretimi değil, aynı zamanda kültürel belleğin yeni medya
koşullarında yeniden yorumlanması açısından da önem taşımaktadır.
Dijital hikâye anlatımı alanyazını, özellikle eğitim teknolojileri
çalışmalarında öğrenen katılımı, dijital okuryazarlık, yaratıcı ifade, iş birlikli
üretim ve çoklu temsil olanakları üzerinden gelişmektedir. Türkiye’de
yapılan çalışmalar, dijital hikâye anlatımının farklı öğretim kademelerinde
öğrenci motivasyonu, dil becerileri, medya okuryazarlığı ve materyal
tasarımı açısından kullanılabilir olduğunu göstermektedir (Kocaman-
Karoğlu, 2015; Şimşek ve ark., 2018; Yılmaz ve ark., 2017a; Yılmaz ve ark.,
2017b). Uluslararası literatürde ise dijital hikâye anlatımı, öğrenenlerin
kişisel deneyimlerini, görsel-işitsel araçları ve anlatısal düzenlemeyi bir
araya getiren güçlü bir pedagojik teknoloji olarak değerlendirilmektedir
(Lambert, 2010; Robin, 2008; Palioura & Dimoulas, 2022).
Son yıllarda yayımlanan uluslararası incelemeler, dijital hikâye
anlatımının yalnızca yaratıcı bir sunum tekniği olmadığını, bilişsel, duyuşsal
ve sosyal öğrenme çıktılarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini
göstermektedir. Wu & Chen (2020), eğitsel dijital hikâye anlatımı
çalışmalarını sistematik biçimde inceleyerek yöntemin öğrenen katılımı,
anlatı kurma becerisi, çoklu okuryazarlık ve öğrenme motivasyonu üzerinde
belirgin bir potansiyel taşıdığını ortaya koymaktadır. Nasir ve ark. (2024) ise
dijital hikâye anlatımının etkili olabilmesi için çokduyulu öğrenme, denemeyanılma
fırsatı, öğrenci kontrolü, iş birlikli üretim ve teknolojik uygunluk
gibi etkenlerin birlikte planlanması gerektiğini vurgulamaktadır.