Tuz Stresi Koşullarında Yetiştirilen Soya Fasulyesi (Glycine max L.)’ nde Mikoriza Uygulamalarinin Bazı Fizyolojik ve Makro-Mikro Element İçerikleri Üzerine Etkisi


Oral E., Tunçtürk R., Tunçtürk M., Nohutçu L., Şelem E.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, cilt.35, sa.1, ss.135-148, 2025 (Scopus, TRDizin) identifier identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 35 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2025
  • Doi Numarası: 10.29133/yyutbd.1589075
  • Dergi Adı: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.135-148
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, soya fasulyesinde (Glycine max L.) tuz stresi (0, 50, 100, 150, 200 mM NaCl) altında mikoriza uygulamalarının bitkide bazı biyokimyasal ve makro-mikro özellikler üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada uygulamalar sonrasında soya fasulyesinde klorofil a (17.30-22.61 µg/g TA), klorofil b (3.05-5.78 µg/g TA), toplam klorofil (20.46-27.72 µg/g TA), karetonoid (3.57-4.72 µg/g TA), prolin (0.43-1.81 µg/g TA), MDA (13.1- 18.3 nmol/g), Ca (9.43-12.8 g/kg), K (9.97-11.8 g/kg), Na (0.94-3.52 g/kg), P (1.49-2.44 g/kg), Mg (3.03-3.46 g/kg), Zn (3.71-7.63 g/kg), K/Na (% 3.32-7.17), Mn (23.6-56.5 mg/kg), Mo (0.81-1.26 mg/kg), Cu (0.76-1.78 mg/kg), As (2.17-5.26 mg/kg), Ni (0.99-1.97 mg/kg), Pb (0.07-0.12 mg/kg), Cd (0.06-0.13 mg/kg), Co (0.06-0.08 mg/kg) ve Cr (0.78-1.48 mg/kg) incelenmiştir. Çalışma sonucunda; tuz stresi altındaki bitkilerde mikoriza uygulamalarının klorofil a ve b, toplam klorofil, karotenoid, P, Zn, K/Na, Ca/Na, Mn, Mo, Cu, As, Ni, Pb, Cd, Co ve Cr içeriklerinde azalma yada önce artış sonra azalma meydana gelmiştir. Araştırmada prolin, MDA, Ca, K ve Na değerlerinde artış, Mg değerinde ise istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. ise dalgalı bir seyir izlemiştir. Bor uygulamalarının azot balans indeksi, MDA, flavonol, antosiyanin, antioksidant ve fenolik içeriklerini artırdığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada mikoriza uygulamalarının soya fasulyesinde bazı biyokimysal ve makro-mikro element düzeyleri üzerinde olumlu ve düzenleyici etkiye sahip olduğu olduğu tespit edilmiştir.
This study was carried out to determine the effects of mycorrhizal applications on some biochemical and macro/micro nutrient characteristics of soybean (Glycine max L.) under salt stress (0, 50, 100, 150, 200 mM NaCl). In the research investigated chlorophyll a (17.30-22.61 µg g-1 TA), chlorophyll b (3.05-5.78 µg g-1 TA), total chlorophyll (20.46-27.72 µg g-1 TA), carotenoids (3.57-4.72 µg g-1 TA), proline (0.43-1.81 µg g-1 TA), malondialdehyde (MDA) (13.1-18.3 nmol g-1), and several macro- and micro-elements, including Ca (9.43-12.8 g kg-1), K (9.97-11.8 g kg-1), Na (0.94-3.52 g kg-1), P (1.49-2.44 g kg-1), Mg (3.03-3.46 g kg-1), Zn (3.71-7.63 g kg-1), K/Na ratio (3.32-7.17%), Mn (23.6-56.5 g kg-1), Mo (0.81-1.26 g kg-1), Cu (0.76-1.78 g kg-1), As (2.17-5.26 g kg-1), Ni (0.99-1.97 g kg-1), Pb (0.07-0.12 g kg-1), Cd (0.06-0.13 g kg-1), Co (0.06-0.08 g kg-1) and Cr (0.78-1.48 g kg-1). As a result of the study; a decrease or an initialincrease followed bya decrease was observed inin chlorophyll a and b, total chlorophyll, carotenoids, P, Zn, K/Na, Ca/Na, Mn, Mo, Cu, As, Ni, Pb, Cd, Co and Cr contents in mycorrhiza -treated plants under salt stress. The levels of Ca, K and Na increased, while Mg levels remained statistically insignificant, following a fluctuating pattern.. Additionally, boron applications were found to increase the nitrogen balance index, MDA, flavonol, anthocyanin, antioxidant and phenolic contents. Overall, the study demonstrated that mycorrhiza applications have a beneficialand regulatory effect on the biochemical composition and macro/micro- element levels in soybean under salt stress.