VAN MÜZESİ’NDE BULUNAN SELÇUKLU DÖNEMİNE AİT METAL KANDİLLER


Baş Terzioğlu G., Yılmaz Çalışkan G.

TÜBA KED, cilt.32, sa. , ss.41-67, 2025 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 32 Sayı:
  • Basım Tarihi: 2025
  • Doi Numarası: 10.22520/tubaked.1535901
  • Dergi Adı: TÜBA KED
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.41-67
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışmada Van Müzesi’nde bulunan 12 adet metal 11.-12. yüzyıla ait Selçuklu dönemi kandil incelenerek, dönem özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Tümü bronz malzemeden üretilen kandillerde yapım tekniği olarak döküm; süsleme tekniği olarak ise kazıma ve kabartma tercih edilmiştir. Malzeme bakımından farklılık arz etmese de kandillerin form tipolojileri ve süsleme özelliklerinin zengin bir çeşitleme sunduğu gözlenmektedir. Eserlerin gövde, omuz, kaide ve kulplarındaki bezemelerde yazı, geometrik ve bitkisel motifler ile ikonografik anlamlar içeren hayvan figürleri kullanılmıştır. Çalışmadaki örnekler -envanter kayıtlarına göre- müzeye satın alma yoluyla kazandırıldığından dolayı tarihlendirme benzer örneklerden yola çıkarak yapılmıştır. Van Müzesi’ndeki metal kandillerde forma göre motif tercihinin değiştiği dikkati çekmektedir. Ayrıca örneklerde tercih edilen malzeme ile yapım tekniği arasında da sıkı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu müzedeki kandiller benzer örneklerle karşılaştırılarak Selçuklu dönemine tarihlendirilmiştir. Bu çalışma şimdiye kadar herhangi bir bilimsel araştırmaya konu edilmeyen Van Müzesi’ndeki Selçuklu dönemi metal kandillerini Sanat Tarihi disiplini açısından tanıtmayı, irdelemeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır.