Türkiye’de Dron Gazeteciliği Uygulamalarında Bölgesel Farklıklar: Karşılaştırmalı Bir Analiz


Akköprü B.

18th International Symposium: Communication in the Millennium (CIM 2021), Erzurum, Turkey, 26 - 27 October 2021, pp.1164-1166

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Erzurum
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1164-1166
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

DRON GAZETECİLİĞİNDE BÖLGESEL SINIRLILIKLAR:

DOĞUANADOLU BÖLGESİ ÖRNEĞİ

 

Dijitalleşme yeni bir medyayı doğurmuş, bu yeni medya birçok alanda olduğu gibi gazetecilik alanında da büyük değişimlere, birçok yeni gazetecilik türünün doğmasına neden olmuştur. Bu türlerden biri de dron gazeteciliğidir. Geçmişi eskilere dayanan ve pilotsuz hava aracı olarak bilinen dronlardan ilk kullanımı askeri amaçlar için olmasına rağmen günümüzde birçok alanda yararlanılmaktadır. Gazeteciler için doğal afetler ve toplumsal olaylarda, ulaşılması zor ya da hızlıca ulaşılması gereken alanlarda görüntü almayı kolaylaştıran teknoloji adeta gazetecinin gökyüzündeki gözü konumundadır. Bu teknoloji aynı zamanda alternatif gazetecilik türlerini de desteklemekte ve bazı sansürlerden uzak daha demokratik bir basına da olanak sağlayabilmektedir. Diğer hava görüntüleme araçlarına göre daha ucuz ve daha pratik olması bu araçların kullanımını hızlıca yaygınlaştırmıştır. Artık sadece gazetecinin kullandığı bir teknoloji olmaktan çıkan, henüz tam oturmasa da kendi kuralları oluşmaya başlayan bu yeni gazetecilik türü beraberinde bazı tartışmalı problemler de getirmiştir. Bu tür ile ilgili duyulan endişelerin başında özel hayatın gizliliği, kamu güvenliği ve sağlığı üzerinde oluşturabileceği olumsuzluklar gelmektedir. Bilindiği üzere Ülkemizde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 14/10/1983 tarihli 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa dayanarak çıkarılan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT – İHA) hükümleri çerçevesinde, Türk Sivil Hava Sahasında işletilecek veya kullanılacak sivil İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemlerinin ithali, satışı, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliği, hava trafik hizmetleri ve İHA operasyonlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Fakat dronun nerede uçacağı ile ilgili izinler mülki amirler (Vali/Kaymakam) tarafından verilmektedir. Genel esasları belirlenmiş olan uçuş yapılacak ve yapılamayacak alanlar dışında zaman zaman bölgelere ve illere göre mülki amirler tarafından verilen kararlarla farklı alanlar da uçuşa yasak sayılabilmekte, bu da bölgesel farklılıklara neden olmaktadır. Yapılan çalışmanın hipotezi de bu gazetecilik türü ile ilgili endişelerin bölgesel değişiklikler gösterdiği ve bu değişikliklerin de gazetecilerin haber yapım pratikleri üzerinde farklılıklara neden olduğudur. Çalışmada ilk olarak literatür taraması yapılarak bu yeni gazetecilik türünün özellikleri ve haber yapım pratikleri ortaya konulacaktır. Daha sonra yapılacak alan çalışması ile bölgesel değişimlerin etkisi somut olarak belirlenmeye çalışılacaktır. Bu nedenle evreni Ülkemizde dronla haber yapan gazeteciler olan çalışmanın örneklemi Doğu Anadolu Bölgesinde dronla çalışan 15 gazeteci olacaktır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanılacağı araştırmada alanda çalışan gazetecilere bu teknolojinin sağladığı avantajlar ve bölgesel farklılığın yaşattığı zorlukların sorulacak, böylece farklılıkların haber yapım pratikleri üzerindeki etkisi onların gözünden ortaya konulabilecektir. Son zamanlarda her ne kadar kararlı mücadeleler sonunda terör faaliyetlerinin baskısı azaltılmış olsa da hala Doğu Anadolu Bölgesinde temel önceliklerden biri güvenliktir. Terör saldırılarında da sıkça kullanılan bu teknolojinin bölgede gazetecilik faaliyetlerinde kullanılması hala zorlu bir süreçtir. Hem gazetecilik mesleğinin verdiği kamusal sorumluluğun yerine getirilmesi hem de gazetecilerin haklı nedenlerle oluşan bu endişeleri önleyebilmesi için devlete bağlı kurumlarla koordineli çalışması gerekmektedir. Koşullar değerlendirildiğinde bölge gazetecilerinin dron gazeteciliği haber pratiklerindeki değişimin kaçınılmaz olduğu düşünülmektedir. Çalışmada her ne kadar Ülkemizdeki bir bölgedeki farklılaşma ele alınacak olsa da dron haberciliğinde tüm dünyada benzer bölgesel farklılıklar yaşanıldığı düşünülmektedir.